Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 53

Devanagari script

प्रावृत्य वाससा मौलिं मौनी विण्मूत्रमुत्सृजेत् । यथासुखमुखो रात्रौ दिनेच्छायांधकारयोः

Transliteration

prāvṛtya vāsasā mauliṃ maunī viṇmūtramutsṛjet | yathāsukhamukho rātrau dinecchāyāṃdhakārayoḥ

Translation

Cobrindo a cabeça com um pano e guardando silêncio, deve-se eliminar fezes e urina voltado para a direção mais confortável. À noite assim se faça, e de dia na sombra ou na escuridão.

Word by Word

• प्रावृत्य: having covered
• प्रावृत्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वृ (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund) — having covered

• वाससा: with a cloth/garment
• वाससा: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: वासस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; तृतीया-एकवचनम् — instrumental singular neuter

• मौलिम्: the head/topknot (head)
• मौलिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मौलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; द्वितीया-एकवचनम् — accusative singular masculine

• मौनी: silent, observing silence
• मौनी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: मौनिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम् — nominative singular masculine; विशेषणम् (कर्तरि)

• विण्मूत्रम्: feces and urine
• विण्मूत्रम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: विण् (प्रातिपदिक) + मूत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचनम् — accusative singular neuter; इतरेतर-द्वन्द्वः (विण् च मूत्रं च)

• उत्सृजेत्: should void
• उत्सृजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-√सृज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), परस्मैपदम्; प्रथमपुरुषः, एकवचनम् — should discharge/let out

• यथासुखमुखः: with face turned comfortably
• यथासुखमुखः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यथा (अव्यय) + सुख (प्रातिपदिक) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम् — nominative singular masculine; अव्ययीभावः (यथा सुखं) + कर्मधारय-भावः (सुखमुखः)

• रात्रौ: at night
• रात्रौ: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रात्रि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचनम् — locative singular feminine

• दिने: in the daytime
• दिने: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: दिन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचनम् — locative singular neuter

• छायांधकारयोः: in shade and darkness
• छायांधकारयोः: Adhikarana (Context/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: छाया (प्रातिपदिक) + अन्धकार (प्रातिपदिक)
• Form: पुल्लिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी- द्विवचनम् — genitive dual; इतरेतर-द्वन्द्वः (छाया च अन्धकारश्च)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra (ācāra within the city)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, head covered with cloth, quietly steps into a shaded grove or dark corner away from pathways; the act is implied through posture and setting, emphasizing silence and discretion.

Characters & Entities

• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even mundane acts are to be aligned with discipline—mauna, modesty, and discretion cultivate inner purity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The guidance is embedded in the Kāśīkhaṇḍa’s Kāśī-centered dharma-teaching.

What ritualistic prescription is mentioned?

Observe silence, cover the head, and choose appropriate time/place conditions (night; daytime shade/darkness) for waste discharge.