Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

त्रिरात्रमपिये काश्यां वसंति नियतेंद्रियाः । तेषां पुनंति नियतं स्पृष्टाश्चरणरेणवः

Transliteration

trirātramapiye kāśyāṃ vasaṃti niyateṃdriyāḥ | teṣāṃ punaṃti niyataṃ spṛṣṭāścaraṇareṇavaḥ

Translation

Mesmo os que habitam em Kāśī por apenas três noites, com os sentidos refreados—o pó tocado de seus pés, com certeza, purifica os outros.

Word by Word

• त्रिरात्रम्: for three nights
• त्रिरात्रम्: Karma (Object/कर्म; कालाधिकरणार्थे)
• Type: Noun
• Root: त्रिरात्र (प्रातिपदिक; त्रि + रात्र)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; कालपरिमाणवाचक (accusative of duration)

• अपि: even/also
• अपि: Sambandha/Particle (निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle)

• ये: those who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• वसन्ति: live/dwell
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नियतेंद्रियाः: with controlled senses
• नियतेंद्रियाः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नियत (प्रातिपदिक) + इन्द्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण; षष्ठी-तत्पुरुष (नियतानि इन्द्रियाणि यस्य/येषाम्)

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), बहुवचन

• पुनन्ति: purify
• पुनन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पू (धातु)
• Form: लट्-लकार (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• नियमम्: certainly/regularly
• नियमम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नियत (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययभावे प्रयोगः; क्रियाविशेषण (adverbial accusative)

• स्पृष्टाः: having touched
• स्पृष्टाः: Karta (Subject-Qualifier/कर्ता-विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्पृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle); पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषण

• चरणरेणवः: the dust of (their) feet
• चरणरेणवः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: चरण (प्रातिपदिक) + रेणु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (चरणस्य रेणवः)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Vārāṇasī/Avimukta)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Agastya (contextually, as the subsequent verses address him)

Visual Art Cues

Scene: A stream of pilgrims in Kāśī, living austerely for three nights; their feet raise sacred dust that purifies onlookers; ghats and temples glow in the background.

Characters & Entities

• Kāśī
• Vrata (sense-restraint)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Residence in Kāśī, even briefly, when paired with self-restraint, generates such purity that it sanctifies others as well.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as a mokṣa-kṣetra whose very association purifies.

What ritualistic prescription is mentioned?

A three-night stay in Kāśī with controlled senses (niyatendriya) is highlighted as a potent observance.