Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 59

Devanagari script

भवतास्थापितं लिंगं सुबुद्धिपरिवर्धनम् । बृहस्पतीश्वर इति ख्यातं काश्यां भविष्यति

Transliteration

bhavatāsthāpitaṃ liṃgaṃ subuddhiparivardhanam | bṛhaspatīśvara iti khyātaṃ kāśyāṃ bhaviṣyati

Translation

«O liṅga que estabeleceste, que faz crescer o reto entendimento, tornar-se-á célebre em Kāśī como “Bṛhaspatīśvara”.»

Word by Word

• भवता: by you
• भवता: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-शब्दः (you)

• स्थापितम्: established
• स्थापितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (लिङ्गम् इति सह)

• लिङ्गम्: liṅga (Śiva-emblem)
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सु-बुद्धि-परिवर्धनम्: increasing good intelligence
• सु-बुद्धि-परिवर्धनम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु (उपसर्ग/अव्यय) + बुद्धि (प्रातिपदिक) + परिवर्धन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘सुबुद्धेः परिवर्धनम्’

• बृहस्पति-ईश्वरः: Bṛhaspatīśvara
• बृहस्पति-ईश्वरः: Pratipadya-nama (Appositional name/नाम)
• Type: Noun
• Root: बृहस्पति (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः—‘बृहस्पतेः ईश्वरः’ (नाम)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Marker/इति-प्रयोग)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्यय; उद्धरण/नामनिर्देशार्थक (quotative)

• ख्यातम्: renowned (as)
• ख्यातम्: Kriya-samānādhikaraṇa (Predicative/समानााधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; ‘renowned/called’

• काश्याम्: in Kāśī
• काश्याम्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: काशी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• भविष्यति: will be
• भविष्यति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकार (simple future), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Speaker

Skanda (deduced; quoting Śiva’s boon)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Bṛhaspatīśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: Śiva declares the future fame of a liṅga in Kāśī; the liṅga is shown newly established, adorned with bilva leaves and garlands, with Bṛhaspati present as installer, and a subtle aura suggesting ‘buddhi-vardhana’.

Characters & Entities

• Kāśī (Vārāṇasī)
• Liṅga
• Bṛhaspatīśvara
• Bṛhaspati
• Śiva (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Worship and establishment of Śiva in Kāśī becomes a source of elevated discernment (su-buddhi).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Bṛhaspatīśvara-liṅga in Kāśī (Vārāṇasī).

What ritualistic prescription is mentioned?

Liṅga-sthāpana (establishing a liṅga) is praised; the verse highlights its spiritual fruit—growth of right understanding.