Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 87

Devanagari script

केदारेशं तु कामेशं चन्द्रेशं वा त्रिलोचनम् । ज्येष्ठेशं जंबुकेशं वा जैगीषव्येश्वरं तु वा

Transliteration

kedāreśaṃ tu kāmeśaṃ candreśaṃ vā trilocanam | jyeṣṭheśaṃ jaṃbukeśaṃ vā jaigīṣavyeśvaraṃ tu vā

Translation

«Ou Kedāreśa, Kāmeśa, Candreśa ou Trilocana; ou Jyeṣṭheśa, Jaṃbukeśa, ou Jaigīṣavyeśvara?»

Word by Word

• केदारेशम्: Kedāreśa
• केदारेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: केदार-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (केदारस्य ईशः)

• तु: indeed / but
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle: but/indeed)

• कामेशम्: Kāmeśa
• कामेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: काम-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (कामस्य ईशः)

• चन्द्रेशम्: Candreśa
• चन्द्रेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: चन्द्र-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (चन्द्रस्य ईशः)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• त्रिलोचनम्: Trilocana (three-eyed one)
• त्रिलोचनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: त्रि-लोचन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—द्विगुः (त्रीणि लोचनानि यस्य)

• ज्येष्ठेशम्: Jyeṣṭheśa
• ज्येष्ठेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: ज्येष्ठ-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (ज्येष्ठस्य ईशः)

• जम्बुकेशम्: Jambukeśa
• जम्बुकेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जम्बुक-ईश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (जम्बुकस्य ईशः)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

• जैगीषव्येश्वरम्: Jaigīṣavyeśvara
• जैगीषव्येश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जैगीषव्य-ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (जैगीषव्यस्य ईश्वरः)

• तु: indeed
• तु: Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: विरोध/अन्वयार्थक-अव्यय (particle)

• वा: or
• वा: Sambandha (Alternative/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: वा (अव्यय)
• Form: विकल्पार्थक-अव्यय (or)

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kedāreśa; Kāmeśa; Candreśa; Trilocana; Jyeṣṭheśa; Jaṃbukeśa; Jaigīṣavyeśvara

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A stylized map-like procession: the pilgrim moves from shrine to shrine; each liṅga is marked by a sign—crescent moon for Candreśa, three eyes motif for Trilocana, a mountain silhouette for Kedāreśa, and a sage figure for Jaigīṣavyeśvara.

Characters & Entities

• Kedāreśa
• Kāmeśa
• Candreśa
• Trilocana
• Jyeṣṭheśa
• Jaṃbukeśa
• Jaigīṣavyeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The abundance of named liṅgas in Kāśī underscores the city’s identity as a concentrated field of Śiva-presence and attainable grace.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

A set of Kāśī liṅga shrines: Kedāreśa, Kāmeśa, Candreśa, Trilocana, Jyeṣṭheśa, Jaṃbukeśa, and Jaigīṣavyeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implicit liṅga-sevā (visitation and worship) as part of choosing a shrine for desired siddhi; no specific upacāra is detailed in this verse.