Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 63

Devanagari script

द्विजपूजाक्रिया युक्ता नानायज्ञक्रियापराः । अस्मिन्गोत्रे समुत्पन्ना द्विजाः सर्वे मुनीश्वराः

Transliteration

dvijapūjākriyā yuktā nānāyajñakriyāparāḥ | asmingotre samutpannā dvijāḥ sarve munīśvarāḥ

Translation

Dotados do rito de honrar os brâmanes e devotados à realização de muitos tipos de sacrifícios (yajñas), todos os duas-vezes-nascidos que surgiram nesta linhagem são venerados como senhores entre os sábios.

Word by Word

• द्विजपूजाक्रियाः: acts/rites of worship of the twice-born
• द्विजपूजाक्रियाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + पूजा (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (द्विजानां पूजा-क्रिया)

• युक्ताः: engaged/connected
• युक्ताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: युज् (धातु) → युक्त (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त विशेषण (connected/engaged)

• नाना: various
• नाना: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नाना (अव्यय)
• Form: अव्यय; विशेषणार्थे (various)

• यज्ञक्रियापराः: devoted to sacrificial rites
• यज्ञक्रियापराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: यज्ञ (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक) + पर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (यज्ञक्रियासु पराः = devoted to sacrificial rites)

• अस्मिन्: in this
• अस्मिन्: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; सर्वनाम (in this)

• गोत्रे: in the lineage/clan
• गोत्रे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: गोत्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• समुत्पन्नाः: born/arisen
• समुत्पन्नाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: सम् + उत् + पद् (धातु) → समुत्पन्न (कृदन्त, क्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (arisen/produced)

• द्विजाः: twice-born (Brahmins)
• द्विजाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• मुनीश्वराः: lords among sages
• मुनीश्वराः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (मुनीनां ईश्वराः)

Speaker

Unspecified (narrative voice within Dharmāraṇya Khaṇḍa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya (sectional setting)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa-sattama (king, implied by surrounding verses)

Visual Art Cues

Scene: A dignified assembly of twice-born elders receiving respectful worship—water for feet, arghya, seats—while a yajña-śālā with fires and ladles glows in the background; the lineage is portrayed as serene, learned, and ritually active.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Dharma is upheld through reverence to the learned (dvija-pūjā) and steadfastness in sacred rites (yajña-kriyā).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The broader context is Dharmāraṇya, a sacred forest-region praised through its dharmic communities and lineages rather than a single named tirtha in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

Honoring Brahmins and engaging in multiple yajña-related ritual acts (nānā-yajña-kriyā).