Previous Verse
Next Verse

Shloka 11

Strī-svabhāva-kathanam: Nārada–Pañcacūḍā-saṃvāda

Discourse on Dispassion via the Nārada–Pañcacūḍā Dialogue

न मामर्हसि देवर्षे नियोक्तुं प्रश्नमीदृशम् । इत्युक्त्वा साऽभवत्तूष्णीं पंचचूडाप्सरोवरा

na māmarhasi devarṣe niyoktuṃ praśnamīdṛśam | ityuktvā sā'bhavattūṣṇīṃ paṃcacūḍāpsarovarā

A mais excelsa das apsarās, Pañcacūḍā, disse: “Ó sábio divino, não é próprio que me constranjas com uma pergunta assim.” Tendo dito isso, ela ficou em silêncio.

not
:
सम्बन्ध (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्ययम्; निषेध-पद (negation particle)
माम्me
माम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचनम्
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
देवर्षेO divine sage
देवर्षे:
सम्बोधन (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेवर्षि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन), एकवचनम्
नियोक्तुम्to appoint/urge
नियोक्तुम्:
प्रयोजन (Purpose/प्रयोजन)
TypeVerb
Rootनि + युज् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्तः (infinitive); ‘नियोजयितुम्’
प्रश्नम्a question
प्रश्नम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रश्न (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्
ईदृशम्such/like this
ईदृशम्:
विशेषण (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootईदृश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचनम्; ‘प्रश्नम्’ इत्यस्य विशेषणम्
इतिthus
इति:
सम्बन्ध (Quotative/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्ययम्; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-सूचक (quotative particle)
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
पूर्वक्रिया (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्तः (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया
साshe
सा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्
अभवत्became/was
अभवत्:
क्रिया (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
तूष्णीम्silent
तूष्णीम्:
प्रकार (Manner/प्रकार)
TypeIndeclinable
Rootतूष्णीम् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb: silently)
पञ्च-चूडा-अप्सरः-वराthe best apsaras, she who has five topknots
पञ्च-चूडा-अप्सरः-वरा:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + चूडा (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक) + वर (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समासः (पञ्च चूडाः यस्याः सा; अप्सरः-वरः = अप्सरासु वरा) । स्त्रीलिङ्गे, प्रथमा, एकवचनम्

Pañcacūḍā (an apsarā)

Tattva Level: pashu

P
Pañcacūḍā
D
Devarṣi (divine sage)

FAQs

It highlights dharmic restraint in sacred inquiry: even in spiritual discourse, questions must be asked with propriety, humility, and right context—qualities that support inner purity (śuddhi) on the path toward Shiva.

Though not directly about Linga ritual, it frames the etiquette of approaching the divine and holy teachers—an essential attitude (bhāva) for Saguna Shiva worship, where reverence and self-control are themselves offerings.

A practical takeaway is disciplined speech (mauna/saṃyama) and respectful inquiry before mantra-japa or pūjā—preparing the mind to focus on Shiva, such as through calm repetition of the Panchākṣarī, “Om Namaḥ Śivāya.”