Shloka 44

मेनायाः क्रोध-विलापः — Menā’s Lament and Reproach

to the Sage

Devanagari script

इति श्रीशिवमहापुराणे द्वितीयायां रुद्रसंहितायां तृतीये पार्वती खण्डे मेनाप्रबोधवर्णनो नाम चतुश्चत्वारिंशोऽध्यायः

Transliteration

iti śrīśivamahāpurāṇe dvitīyāyāṃ rudrasaṃhitāyāṃ tṛtīye pārvatī khaṇḍe menāprabodhavarṇano nāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Translation

Assim termina o quadragésimo quarto capítulo, chamado «A Descrição do Despertar (Instrução) de Menā», no Pārvatī Khaṇḍa, a terceira seção da segunda parte—a Rudra Saṃhitā—do venerável Śrī Śiva Mahāpurāṇa.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्त्यर्थक-निपात (quotative particle: thus)

• श्री-शिव-महा-पुराणे: in the Śrī Śiva Mahāpurāṇa
• श्री-शिव-महा-पुराणे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: श्री (प्रातिपदिक) + शिव (प्रातिपदिक) + महा (प्रातिपदिक) + पुराण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषसमासः (शिवस्य महापुराणम्)

• द्वितीयायाम्: in the second
• द्वितीयायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: द्वितीय (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘संहितायाम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• रुद्र-संहितायाम्: in the Rudra-saṃhitā
• रुद्र-संहितायाम्: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: रुद्र (प्रातिपदिक) + संहिता (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (रुद्रस्य संहिता)

• तृतीये: in the third
• तृतीये: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: तृतीय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘खण्डे’ इत्यस्य विशेषणम्

• पार्वती-खण्डे: in the Pārvatī section
• पार्वती-खण्डे: Adhikaraṇa (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पार्वती (प्रातिपदिक) + खण्ड (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; तत्पुरुषः (पार्वत्याः खण्डः)

• मेनाप्रबोध-वर्णनः: the narration of Menā’s awakening/admonition
• मेनाप्रबोध-वर्णनः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक) + प्रबोध (प्रातिपदिक) + वर्णन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (मेनायाः प्रबोधस्य वर्णनः)

• नाम: named
• नाम: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नाम (अव्यय)
• Form: संज्ञासूचक-अव्यय (indeclinable indicating name: called)

• चतुः-चत्वारिंशः: forty-fourth
• चतुः-चत्वारिंशः: Viśeṣaṇa (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: चतुः (संख्या-प्रातिपदिक) + चत्वारिंशत् (संख्या-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; द्विगु/संख्यासमासः (44th)

• अध्यायः: chapter
• अध्यायः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अध्याय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

Speaker

Suta Goswami (traditional Purāṇic colophon concluding the chapter, narrated to the sages of Naimiṣāraṇya)

Characters & Entities

• Shiva
• Parvati
• Menā

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

This is a concluding colophon that seals the chapter’s teaching: Menā’s “awakening” signifies inner clarification—turning the mind toward Śiva’s will and recognizing the divine purpose behind Pārvatī’s life, a key Shaiva theme of grace guiding understanding.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

Though not a ritual instruction itself, the colophon marks the completion of a narrative unit within the Rudra Saṃhitā, where Saguna Śiva’s līlā unfolds through family, vows, and devotion—contexts that traditionally culminate in Linga-centered worship and steadfast bhakti.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

As a chapter-ending formula, it implies a pause for śravaṇa-manana: reflect on the chapter’s message and reaffirm devotion—commonly done by japa of the Pañcākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) and a brief prayer to Śiva and Pārvatī for right understanding (prabodha).