Shloka 41

पार्वत्याः तपः-परीक्षा (Śiva Tests Pārvatī’s Austerity)

Devanagari script

यत्ते पृष्टं द्विजश्रेष्ठ मत्सख्या मनसीप्सितम् । मया ख्यातं च तत्प्रीत्या किमन्यच्छ्रोतुमिच्छसि

Transliteration

yatte pṛṣṭaṃ dvijaśreṣṭha matsakhyā manasīpsitam | mayā khyātaṃ ca tatprītyā kimanyacchrotumicchasi

Translation

Ó melhor dos duas-vezes-nascidos, aquilo que perguntaste—o que minha amiga desejava no coração—eu te expliquei com alegria e afeição. Que mais desejas ouvir?

Word by Word

• यत्: what (that which)
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धे (relative pronoun: what/that which)

• ते: by you; of you
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी, एकवचन (Genitive singular)

• पृष्टम्: asked
• पृष्टम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: प्रच्छ् (धातु) → पृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/Kta), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम्

• द्विज-श्रेष्ठ: O best of brāhmaṇas
• द्विज-श्रेष्ठ: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘द्विजानां श्रेष्ठः’

• मत्-सख्या: by my friend
• मत्-सख्या: Karana (करण/Agent-instrument in passive sense)
• Type: Noun
• Root: मत् (अस्मद्-प्रातिपदिक) + सखी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘मम सख्या’ (by my friend)

• मनसि: in (the) mind
• मनसि: Adhikarana (अधिकरण/Location)
• Type: Noun
• Root: मनस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन

• ईप्सितम्: desired
• ईप्सितम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आप्/ईप्स् (धातु) → ईप्सित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/Kta), नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘यत्/पृष्टम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• मया: by me
• मया: Karana (करण/Agent-instrument in passive sense)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया, एकवचन (Instrumental singular)

• ख्यातम्: was explained; was made known
• ख्यातम्: Kriya (क्रिया/Predicative in passive)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (Past passive participle/Kta), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; अत्र ‘(तत्) ख्यातम्’—कर्मणि प्रयोगे (it was explained)

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय (conjunction)

• तत्-प्रीत्या: out of affection for her
• तत्-प्रीत्या: Hetu (हेतु/Motive)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + प्रीति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष: ‘तस्याः प्रीत्या’ (out of/with her pleasure/affection)

• किम्: what
• किम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: किम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रश्नवाचक

• अन्यत्: other; else
• अन्यत्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘किम्’ इत्यस्य विशेषणम्

• श्रोतुम्: to hear
• श्रोतुम्: Prayojana (प्रयोजन)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (Infinitive)

• इच्छसि: do you wish
• इच्छसि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: इष् (धातु)
• Form: लट्-लकार, मध्यम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद

Speaker

Parvati

Shaiva Theology

Tattva Level: pashu

Shiva Form: Umāpati

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: teaching

Characters & Entities

• Parvati

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights śravaṇa (reverent listening) and compassionate instruction: sacred knowledge is shared lovingly to fulfill sincere inner longing, which in Shaiva Siddhanta supports the soul’s movement toward Shiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse frames devotion as a living dialogue—questions and answers that deepen faith in Saguna Shiva and lead the devotee toward steadier worship, including Linga-upāsanā, through clarified understanding.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The implied practice is devotional śravaṇa and manana (listening and reflecting) on Shiva-kathā—often paired with japa of the Pañcākṣarī (Om Namaḥ Śivāya) as a focused contemplative response.