Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 25

काली-परिचयः / Himagiri Presents Kālī (Pārvatī) to Śiva

Devanagari script

ब्रह्मोवाच । महेशवचनं श्रुत्वा शिवातातस्तथाविधम् । अचलः प्रत्युवाचेदं गिरिशं नतकमधरः

Transliteration

brahmovāca | maheśavacanaṃ śrutvā śivātātastathāvidham | acalaḥ pratyuvācedaṃ giriśaṃ natakamadharaḥ

Translation

Brahmā disse: Tendo ouvido as palavras de Maheśa assim proferidas, o pai de Śiva—Acala (Himālaya)—com a cabeça inclinada, respondeu a Girīśa (o Senhor Śiva) deste modo.

Word by Word

• ब्रह्मा: Brahmā
• ब्रह्मा: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• महेश-वचनम्: Mahēśa’s words
• महेश-वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक) + वचन (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (महेशस्य वचनम्); नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (gerund); पूर्वकालिक-क्रिया (having heard)

• शिवात्: from Śiva
• शिवात्: Apadana (अपादान)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, पञ्चमी-विभक्तिः, एकवचनम्; अपादानम् (from Śiva)

• आततः: intent/fully set (upon)
• आततः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: आ-तन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle, क्त); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अचलः इत्यस्य विशेषणम् (stretched/extended, i.e., intent)

• तथा-विधम्: of that kind / such
• तथा-विधम्: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तथा (अव्यय) + विध (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभाव-समासः; नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; महेश-वचनम् इत्यस्य विशेषणम्

• अचलः: Acala (Himālaya)
• अचलः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अचल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (हिमालयः)

• प्रत्युवाच: replied
• प्रत्युवाच: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्रति-उप-√वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्

• इदम्: this
• इदम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; वाच्य-वस्तु (what is said)

• गिरिशम्: to Giriśa (Lord of mountains)
• गिरिशम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: गिरिश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सम्बोधित-प्रति (addressed object)

• नत: bowed
• नत: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नम् (धातु) + क्त (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्तः (past participle, क्त); पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कमधरः इत्यस्य विशेषणम्

• कम्-अधरः: with lips like a lotus
• कम्-अधरः: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: कम् (अव्यय/उपमान-प्रयोगः) + अधर (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय-समासः; पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; अचलः इत्यस्य विशेषणम्; कम् = 'like water-lily/lotus' (upamā)

Speaker

Brahma

Shaiva Theology

Tattva Level: pati

Shiva Form: Mahādeva

Shakti Dimension

Shakti Form: Pārvatī

Role: liberating

Characters & Entities

• Shiva
• Brahma
• Himalaya (Acala)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights humility before Pati (Lord Shiva): even the mighty Himālaya responds with reverence, showing that devotion expressed through surrender is a doorway to Shiva’s grace.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

The verse depicts a personal encounter with Saguna Shiva (Mahesha/Girisha), emphasizing respectful approach and receptivity—key attitudes also cultivated in Linga worship through upacāra, namaskāra, and attentive listening to Shiva’s teaching.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

The practical takeaway is namaskāra with inner humility while hearing Shiva-kathā; one may pair it with japa of the Panchākṣarī (“Om Namaḥ Śivāya”) to internalize reverence and steadiness of mind.