Rig Veda 9.60.3 — Mandala 9, Sukta 60, Mantra 3

Sukta 9.60

Devata: Soma Pavamāna (with explicit linkage to Indra)

Chandas: Gāyatrī (explicitly invoked; the verse is a gāyatrī-style invocation though full metrical verification is not provided here)

Samhita Patha (Devanagari)

अति वारान्पवमानो असिष्यदत्कलशाँ अभि धावति । इन्द्रस्य हार्द्याविशन् ॥

Transliteration

áti vārā́n páv amāno asisyadat kalaśā́ṃ abhi dhā́vati | índrasya hā́rdyā́viśan ||

Translation

Purificando‑se, ele passou veloz além dos coadores; às vasilhas ele se lança, entrando no coração de Indra.

Word by Word

• अति: over, beyond
• अति: —
• Type: Indeclinable
• Root: अति (उपसर्ग/अव्यय)

• वारान्: streams (of liquid), flows
• वारान्: Karma
• Type: Noun
• Root: वार (प्रातिपदिक; ‘वार’ = जल/तरंग/प्रवाह/वृष्टि-धारा; सोम-प्रवाहे प्रयुज्यते)

• पवमानः: the purifying one (Soma)
• पवमानः: Kartā
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: पवमान (कृदन्त-प्रातिपदिक; √पू/पु ‘पवते’ = शुद्धौ/प्रवाहे; वर्तमान-कृदन्त)

• असिष्यदत्: flowed, streamed
• असिष्यदत्: —
• Type: Verb
• Root: √स्यन्द् (स्यन्दते/स्यन्दति) ‘to flow, stream’ (वेदिक्: सि-प्रत्यय/आगमयुक्त रूप)

• कलशान्: jars, vessels
• कलशान्: Karma
• Type: Noun
• Root: कलश (प्रातिपदिक)

• अभि: towards, onto
• अभि: —
• Type: Indeclinable
• Root: अभि (उपसर्ग/अव्यय)

• धावति: rushes, runs
• धावति: —
• Type: Verb
• Root: √धाव् (धावति) ‘to run, rush, stream’

• इन्द्रस्य: of Indra
• इन्द्रस्य: सम्बन्ध (genitive relation)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• हार्द्यानि: heart(-places), hearts; the heart’s (recesses)
• हार्द्यानि: Karma
• Type: Noun/Adjective (substantivized)
• Root: हार्द्य (प्रातिपदिक; हृद्-सम्बन्धि ‘of the heart, heartfelt’)

• विशन्: entering
• विशन्: Kartā (participial, agreeing with subject)
• Type: Verb (participle)
• Root: √विश् (विशति) ‘to enter’