Rig Veda 10.63.3: Mandala 10, Sukta 63, Mantra 3

Sukta 10.63

Rishi: Likely a later mandala 10 family hymn; specific rishi attribution varies by Anukramaṇī for RV 10.63

Devata: Ādityas (with Aditi/Dyauḥ invoked as nourishing supports)

Chandas: Triṣṭubh (probable; needs metrical verification against pada-count)

Samhita Patha (Devanagari)

येभ्यो माता मधुमत्पिन्वते पयः पीयूषं द्यौरदितिरद्रिबर्हाः । उक्थशुष्मान्वृषभरान्त्स्वप्नसस्ताँ आदित्याँ अनु मदा स्वस्तये ॥

Transliteration

yébhyó mātā mádhumat pínvate páyaḥ pīyū́ṣaṃ dyáur áditiḥ ádribarhāḥ | uktháśuṣmān vṛṣabhárān svápnasas tā́n ādityā́n ánu madā svastáye ||

Translation

A esses Ādityas, para quem a Mãe verte o leite adoçado de mel — o pīyūṣa, néctar da imortalidade —, Céu e Aditi, que comprimem a rocha do impedimento: a eles, poderosos pela força do hino, portadores do vigor do touro, senhores da visão luminosa, segue com júbilo; com eles possamos ir ao bem-estar.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• येभ्यः: to/for whom (to which ones)
• येभ्यः: सम्प्रदाय/सम्बन्ध (येषां प्रति/येभ्यः)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य

• माता: the mother
• माता: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)

• मधुमत्: sweet, honeyed
• मधुमत्: कर्म (विशेष्य-विशेषणभावेन)
• Type: Adjective
• Root: मधुमत् (विशेषण-प्रातिपदिक)

• पिन्वते: causes to flow / makes abound
• पिन्वते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √पिव्/पिन् (पिन्व्) ‘to swell, make flow, cause to abound’

• पयः: milk
• पयः: कर्म
• Type: Noun
• Root: पयस् (प्रातिपदिक)

• पीयूषम्: nectar, rich milk
• पीयूषम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पीयूष (प्रातिपदिक)

• द्यौः: Heaven (Sky)
• द्यौः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक)

• अदितिः: Aditi
• अदितिः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ)
• Type: Noun
• Root: अदिति (प्रातिपदिक)

• अद्रिबर्हाः: having stone-like/rocky strength (rock-supporting)
• अद्रिबर्हाः: कर्तृ (समुच्चित-कर्तृ/विशेषण)
• Type: Adjective (epithet)
• Root: अद्रि-बर्हस् (बहुव्रीहि/कर्मधारय-समास; प्रातिपदिक)

• उक्थशुष्मान्: possessing the vigor of hymns (uktha-strengthened)
• उक्थशुष्मान्: कर्म (ताँ आदित्यान् इत्यस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: उक्थ-शुष्म (समास; प्रातिपदिक)

• वृषभरान्: bull-like, manly/strong
• वृषभरान्: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृषभ-र (समास; प्रातिपदिक)

• स्वप्नसः: sleep-dispelling / dream-conquering (epithet)
• स्वप्नसः: कर्म (विशेषण)
• Type: Adjective/Noun (epithet)
• Root: स्वप्नस (प्रातिपदिक)

• तान्: those
• तान्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आदित्यान्: the Ādityas
• आदित्यान्: कर्म (तान् इत्यस्य अप्पोजिशन)
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• अनु: after, following
• अनु: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: अनु (अव्यय)

• मद: rejoice (in), be exhilarated
• मद: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √मद् ‘to rejoice, be exhilarated’

• स्वस्तये: for well-being, for welfare
• स्वस्तये: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: स्वस्ति (प्रातिपदिक)