Rig Veda 1.95.1: Mandala 1, Sukta 95, Mantra 1

Sukta 1.95

Devata: Enigmatic/cosmological (often interpreted as a paired principle—e.g., two mothers/cows; dawn and night; or two worlds—supporting a hidden child)

Samhita Patha (Devanagari)

द्वे विरूपे चरतः स्वर्थे अन्यान्या वत्समुप धापयेते । हरिरन्यस्यां भवति स्वधावाञ्छुक्रो अन्यस्यां ददृशे सुवर्चाः ॥

Transliteration

dvé virū́pe carataḥ svárthe anyā́nyā vatsám úpa dhāpayete | hárir anyasyā́ṃ bhávati svadhā́vāñ chukró anyasyā́ṃ dadṛśe suvárcāḥ ||

Translation

Duas, de forma diversa, avançam para o seu próprio fim; cada uma das duas faz o bezerro beber junto de si. Numa, o fulvo torna-se senhor da sua lei; na outra vê-se o luminoso, resplendente, rico em brilho.

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• द्वे: two
• द्वे: विशेषण (कर्तृ/कर्म-सम्बन्धी)
• Type: Adjective
• Root: द्वि (संख्या-प्रातिपदिक)

• विरूपे: of different forms
• विरूपे: विशेषण (द्वे इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: वि-रूप (प्रातिपदिक)

• चरतः: they two move/wander
• चरतः: क्रिया (कर्तृ-सम्बन्धी)
• Type: Verb
• Root: चर् (चरति)

• स्वर्थे: in/for their own purpose
• स्वर्थे: अधिकारण
• Type: Noun
• Root: स्व-अर्थ (प्रातिपदिक)

• अन्यान्या: each the other / mutually
• अन्यान्या: कर्तृ (द्वे विरूपे इत्यस्य पुनर्निर्देशः)
• Type: Adjective
• Root: अन्य-अन्य (प्रातिपदिक; परस्पर-भाव)

• वत्सम्: the calf
• वत्सम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वत्स (प्रातिपदिक)

• उप: near, towards
• उप: क्रियाविशेषण
• Type: Indeclinable
• Root: उप (उपसर्ग/अव्यय)

• धापयेते: they two cause to suckle / make (it) drink
• धापयेते: क्रिया (कर्म=वत्सम्)
• Type: Verb
• Root: धा (धत्ते) → धापयति (णिच्-कारित)

• हरिः: the tawny one
• हरिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• अन्यस्याम्: in the other (one)
• अन्यस्याम्: अधिकारण
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भवति: becomes/is
• भवति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (भवति)

• स्वधावान्: possessing svadhā (inherent power/ritual potency)
• स्वधावान्: विशेषण (हरिः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: स्वधा-वत् (प्रातिपदिक; -वत् प्रत्यय)

• शुक्रः: bright, shining
• शुक्रः: कर्तृ (द्वितीय-पक्षे)
• Type: Adjective
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)

• अन्यस्याम्: in the other (one)
• अन्यस्याम्: अधिकारण
• Type: Pronoun/Adjective
• Root: अन्य (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ददृशे: has appeared/was seen
• ददृशे: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दृश् (पश्यति) → ददर्श (परोक्स/लिट्)

• सुवर्चाः: of good radiance, splendid
• सुवर्चाः: विशेषण (शुक्रः इत्यस्य)
• Type: Adjective
• Root: सु-वर्चस् (प्रातिपदिक)