HomeRig VedaMandala 1Sukta 60Mantra 1
Next Mantra

Rig Veda 1.60.1: Mandala 1, Sukta 60, Mantra 1

Sukta 1.60

Rishi: Bharadvāja Bārhaspatya (traditional for RV 1.60)
Devata: Agni (with Mātariśvan in narrative role)
Chandas: Triṣṭubh

वह्निं यशसं विदथस्य केतुं सुप्राव्यं दूतं सद्योअर्थम् । द्विजन्मानं रयिमिव प्रशस्तं रातिं भरद्भृगवे मातरिश्वा ॥

váhniṃ yaśásaṃ vidáthasya ketúṃ suprā́vyaṃ dūtáṃ sadyó-artham | dví-janmānaṃ rayím iva praśastáṃ rātíṃ bharad bhṛ́gave mātáriśvā ||

Mātariśvan trouxe ao Bhṛgu uma dádiva: o Portador, glorioso, sinal da assembleia, mensageiro de bom avanço e de efeito imediato — Agni de duplo nascimento, louvado como uma plenitude de riquezas.

वह्निम्अग्नि/वह्नि को
वह्निम्:
कर्म
TypeNoun
Rootवह्नि- (प्रातिपदिक; √वह् ‘वहति’ से)
यशसम्यशस्वी, कीर्तिमान
यशसम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootयशस्- (प्रातिपदिक)
विदथस्ययज्ञ/सभा (विदथ) का
विदथस्य:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootविदथ- (प्रातिपदिक)
केतुम्ध्वज/चिह्न/प्रकाश-चिन्ह
केतुम्:
कर्म (वह्निम् के साथ समन्वय/अपोज़िशन)
TypeNoun
Rootकेतु- (प्रातिपदिक)
सुप्राव्यम्अति-रक्षणीय/सु-रक्षित (या: उत्तम रक्षक)
सुप्राव्यम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootसु- (उपसर्ग) + प्राव्य- (प्रातिपदिक; ‘प्र-√अव्/अव्’ से ‘रक्षा/पालन’ भाव)
दूतम्दूत, संदेशवाहक
दूतम्:
कर्म
TypeNoun
Rootदूत- (प्रातिपदिक)
सद्यःतुरन्त, शीघ्र
सद्यः:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootसद्यः (अव्यय)
अर्थम्कार्य/उद्देश्य
अर्थम्:
कर्म (सद्यः के साथ: ‘सद्यः-अर्थम्’ = तत्क्षण-कार्य/उद्देश्य)
TypeNoun
Rootअर्थ- (प्रातिपदिक)
द्विजन्मानम्द्विजन्मा (दो बार जन्मा—अग्नि)
द्विजन्मानम्:
कर्म
TypeAdjective (used substantively)
Rootद्वि- (संख्या) + जन्मन्- (प्रातिपदिक) → द्विजन्मन्- (बहुव्रीहि/कर्मधारय: ‘दो जन्म वाला’)
रयिम्धन, संपत्ति
रयिम्:
उपमान/कर्म (इव के साथ)
TypeNoun
Rootरयि- (प्रातिपदिक)
इवजैसे
इव:
उपमान-सूचक
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
प्रशस्तम्प्रशंसित, प्रशस्त
प्रशस्तम्:
कर्म
TypeAdjective
Rootप्र- + √शंस् (स्तुतौ) → प्रशस्त- (कृदन्त; भूतकृदन्त/PPP)
रातिम्दान/भेंट
रातिम्:
कर्म
TypeNoun
Rootराति- (प्रातिपदिक; ‘दान/उपहार’)
भरत्लाता हुआ/वहन करता हुआ
भरत्:
कर्तृ (विशेषण रूपेण)
TypeVerbal adjective (participle)
Root√भृ (भरणे) → भरत् (कृदन्त; शतृ-प्रत्यय, वर्तमान कृदन्त)
भृगवेभृगु (ऋषि/वंश) को
भृगवे:
सम्प्रदान
TypeNoun (proper/tribal name)
Rootभृगु- (प्रातिपदिक)
मातरिश्वामातरिश्वा (अग्नि का दूत/वायु-स्वरूप)
मातरिश्वा:
कर्ता
TypeNoun (proper name)
Rootमातरिश्वन्- (प्रातिपदिक; देव-नाम)

Ask anything about this verse

Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.

Not sure where to start?

A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.

Read Rig Veda in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App