Previous Verse
Next Verse

Shloka 63

त्रिशिरा-प्रबोधनम् तथा नरान्तक-वधः

Trisira’s Counsel and the Slaying of Naranthaka

विकीर्णैपर्वताग्रैश्चद्रुमैछशिनैश्चसंयुगे ।।।।हतैश्चकपिरक्षोभिर्दुर्गमावसुधाऽभवत् ।

vikīrṇaiḥ parvatāgraiś ca drumaiś chinnaiś ca saṃyuge | hataiś ca kapi-rakṣobhir durgamā vasudhā 'bhavat ||

Naquele combate, com picos de montanhas despedaçados e árvores derrubadas espalhadas, e com Vānaras e Rākṣasas tombados, o chão tornou-se difícil de atravessar.

vikīrṇaiḥscattered
vikīrṇaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootvikīrṇa (कृदन्त; √kṝ/कॄ; PPP)
FormTṛtīyā, Bahuvacana; qualifying the instrumental set
parvata-agraiḥwith mountain-peaks
parvata-agraiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootparvata (प्रातिपदिक) + agra (प्रातिपदिक)
FormTatpuruṣa (तत्पुरुष) 'mountain-peaks'; Puṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
drumaiḥwith trees
drumaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootdruma (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
chinnaiḥcut down
chinnaiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Rootchinna (कृदन्त; √chid/छिद्; PPP)
FormPuṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana; qualifies drumaiḥ
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
saṃyugein the battle
saṃyuge:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootsaṃyuga (प्रातिपदिक)
FormPuṃliṅga, Saptamī, Ekavacana
hataiḥwith the slain
hataiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeAdjective
Roothata (कृदन्त; √han/हन्; PPP)
FormTṛtīyā, Bahuvacana; 'with the slain'
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
FormConjunction
kapi-rakṣobhiḥwith Vanaras and Rakshasas
kapi-rakṣobhiḥ:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootkapi (प्रातिपदिक) + rakṣas (प्रातिपदिक)
FormDvandva (द्वन्द्व) 'Vanaras and Rakshasas'; Puṃliṅga, Tṛtīyā, Bahuvacana
durgamāhard to traverse
durgamā:
Karta-samānādhikaraṇa (कर्तृ-समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootdurgama (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana; agrees with vasudhā
vasudhāthe earth
vasudhā:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvasudhā (प्रातिपदिक)
FormStrīliṅga, Prathamā, Ekavacana
abhavatbecame
abhavat:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Root√bhū (धातु)
FormLaṅ-lakāra (Imperfect/लङ्), Prathama-puruṣa, Ekavacana

The battlefield, covered with broken trees and mountains, fallen vanaras and rakshasas, seemed difficult to tread on ground.

V
Vānaras (Kapi)
R
Rākṣasas
D
Druma (trees)
V
Vasudhā (earth)

FAQs

War reshapes the world—nature and society both suffer. Dharma insists that conflict be a last resort and bound to truth and rightful purpose.

The battlefield is so littered with debris and bodies that movement itself becomes difficult.

Collective endurance amid calamity; implicitly, the need for wise leadership to prevent such devastation.