Valmiki Ramayana 6.126.41 — Yuddha Kanda, Sarga 126, Shloka 41

पुष्पकविमानयात्रा—सेतुबन्धादि-दर्शनम्

Pushpaka Aerial Journey and Survey of Sacred Landmarks

Devanagari script

अस्यास्तीरेमयादृष्टाशबरीधर्मचारिणी ।।।।अत्रयोजनबाहुश्चकबन्धोनिहतोमया ।

Transliteration

asyās tīre mayā dṛṣṭā śabarī dharmacāriṇī | atra yojanabāhuś ca kabandho nihato mayā ||

Translation

Em sua margem vi Śabarī, dedicada ao dharma; e aqui também abati Kabandha, cujos braços se estendiam por uma yojana.

Word by Word

• अस्याः: of this (lake)
• अस्याः: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; पम्पायाः (context)

• तीरे: on the bank
• तीरे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर (प्रातिपदिक)
• Form: सप्तमी-विभक्ति (Locative/सप्तमी), एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम

• दृष्टा: seen
• दृष्टा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; शबरी (subject)

• शबरी: Shabari
• शबरी: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शबरी (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• धर्मचारिणी: practising righteousness
• धर्मचारिणी: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: धर्म-चारिन् (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग; विशेषण (adjective) शबरी

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देश-अव्यय

• योजनबाहुः: having yojana-long arms
• योजनबाहुः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: योजन-बाहु (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुष-समास (योजन-प्रमाणौ बाहू यस्य), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषण (adjective) कबन्धः

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-अव्यय

• कबन्धः: Kabandha
• कबन्धः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कबन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग

• निहतः: killed
• निहतः: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नि-हन् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; कबन्धः (subject)

• मया: by me
• मया: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति, एकवचन, सर्वनाम

Context

"On its bank (Pampa) I saw Sabari, who was following the righteous path. Kabhanda, of eight miles long arms, was killed by me."

Characters & Entities

• Rāma
• Sītā
• Śabarī
• Kabandha
• Pampā (implied by “its bank”)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is shown in honoring the righteous (Śabarī) and removing threats (Kabandha): protection and respect for virtue are complementary duties.

What is the narrative situation?

Rāma recalls meeting the devout Śabarī on the bank near Pampā and also recalls killing Kabandha in that region.

Which character virtue is emphasized?

Reverence for the dharmic and courage against the harmful—Rāma balances humility with strength.