पुष्पकविमान-प्रस्थानम्
The Pushpaka Vimāna Offered and the Return Prepared
एवमुक्तस्तुरामेणराक्षसेन्द्रोविभीषणः ।विमानसूर्यसङ्काशमाजुहावत्वरान्वितः ।।।।ततःकाञ्चनचित्राङ्गंवैदूर्यमणिवेदिकम् ।कूटागारैःपरिक्षिप्तंसर्वतोरजतप्रभम् ।।।।पाण्डुराभिःपताकाभिर्ध्वजैश्चसमलङ्कृतम् ।शोभितंकाञ्चनैर्हर्म्यैर्हेमपद्मविभूषितैः ।।।।प्रकीर्णंकिङ्किणीजालैर्मुक्तामणिगवाक्षकम् ।घण्टाजालैःपरिक्षिप्तंसर्वतोमधुरस्वनम् ।।।।यन्मेरुशिखराकारंनिर्मितंविश्वकर्मणा ।बृहभिर्भूषितंहर्म्यैर्मुक्तारजतशोभितैः ।।।।तलैस्स्फटिकचित्राङ्गैदूर्यैश्चवरासनैः ।महार्हास्तरणोपेतैरुपपन्नंमहाधनैः ।।।।
evam uktas tu rāmeṇa rākṣasendro vibhīṣaṇaḥ |
vimāna-sūrya-saṅkāśam ājuhāva tvarānvitaḥ ||
tataḥ kāñcana-citrāṅgaṃ vaiḍūrya-maṇi-vedikam |
kūṭāgāraiḥ parikṣiptaṃ sarvato rajata-prabham ||
pāṇḍurābhiḥ patākābhir dhvajaiś ca samalaṅkṛtam |
śobhitaṃ kāñcanair harmyaiḥ hema-padma-vibhūṣitaiḥ ||
prakīrṇaṃ kiṅkiṇī-jālair muktā-maṇi-gavākṣakam |
ghaṇṭā-jālaiḥ parikṣiptaṃ sarvato madhura-svanam ||
yan meru-śikhara-ākāraṃ nirmitaṃ viśvakarmaṇā |
bṛhadbhir bhūṣitaṃ harmyaiḥ muktā-rajata-śobhitaiḥ ||
talaiḥ sphaṭika-citrāṅgair vaiḍūryaiś ca varāsanaiḥ |
mahārha-āstaraṇopetair upapannaṃ mahādhanaiḥ ||
Assim interpelado por Rāma, Vibhīṣaṇa, senhor dos Rākṣasas, ordenou prontamente, com pressa, que trouxessem o vimāna brilhante como o sol. Então surgiu aquela aeronave: ornada com painéis de ouro e plataformas incrustadas de gemas vaiḍūrya, cercada de estruturas em torre e resplandecente como prata por todos os lados; adornada com pálidos pendões e estandartes, esplêndida com palácios dourados enfeitados com lótus de ouro; coberta por redes de guizos, com janelas engastadas de pérolas, circundada por fileiras de sinos de som doce em toda parte. Feita à semelhança do cume do monte Meru, obra de Viśvakarman, brilhava com grandes mansões embelezadas por pérolas e prata; seus pisos eram trabalhados com cristal, provida de assentos nobres incrustados de vaiḍūrya, e guarnecida de ricas coberturas e abundantes tesouros.
Noble Vibheeshana! Please permit me to go. I am honoured by you, my friend. Do not be angry or feel sorry. Let me do my duty."
Right use of power and wealth: splendor is presented as ordered service to dharmic aims (Rāma’s return to rightful duties), not as indulgence.
After Rāma asks for transport, Vibhīṣaṇa hastily summons the radiant Puṣpaka vimāna; the text describes its magnificence and craftsmanship.
Vibhīṣaṇa’s prompt obedience and service-minded kingship; the narrative also highlights sacred craftsmanship (Viśvakarman) supporting righteous action.