Shloka 15

Devanagari script

नक्षत्रग्रहताराणामधिपोविश्वभावनः ।तेजसामपितेजस्वीद्वादशात्मन्नमोऽस्तुते ।।6.107.15।।

Transliteration

nakṣatra-graha-tārāṇām adhipo viśva-bhāvanaḥ |

tejasām api tejasvī dvādaśātman namo ’stu te || 6.107.15 ||

Translation

Tu és o senhor das constelações, dos planetas e das estrelas; o criador e sustentador do universo; o mais esplêndido entre os esplêndidos. Ó tu de doze formas, seja-te a nossa reverência.

Word by Word

• नक्षत्रग्रहताराणाम्: of stars, planets, and constellations
• नक्षत्रग्रहताराणाम्: Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
• Type: Noun
• Root: नक्षत्र + ग्रह + तारा (प्रातिपदिक)
• Form: नक्षत्र-ग्रह-तारा इति इतरेतर-द्वन्द्वः; ततः षष्ठी (6th case), बहुवचन; ‘of stars, planets, and constellations’

• अधिपः: lord; ruler
• अधिपः: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: अधिप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• विश्वभावनः: creator/sustainer of the universe
• विश्वभावनः: Karta (कर्ता/subject)
• Type: Noun
• Root: विश्व + भावन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य भावनः = जगत्कर्ता/पालकः)

• तेजसाम्: of splendors
• तेजसाम्: Sambandha (सम्बन्ध/genitive)
• Type: Noun
• Root: तेजस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, बहुवचन; ‘of splendors/energies’

• अपि: also; even
• अपि: Sambandha (सम्बन्ध/particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (particle) = ‘also/even’

• तेजस्वी: splendid; radiant
• तेजस्वी: Visheshana (विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तेजस्विन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम्

• द्वादशात्मन्: O twelve-formed one
• द्वादशात्मन्: Sambodhana (सम्बोधन/vocative address)
• Type: Noun
• Root: द्वादश + आत्मन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th case), एकवचन; द्विगु-समासः (द्वादश आत्मानः यस्य)

• नमः: salutation
• नमः: Karma (कर्म/object of offering)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभूतं पदम्; विसर्गान्त ‘नमः’ = नमस्कारार्थक-निपातः

• अस्तु: may it be
• अस्तु: Kriya (क्रिया/verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘let it be’

• ते: to you
• ते: Sampradana (सम्प्रदान/dative recipient)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम, चतुर्थी (4th case), एकवचन; सम्प्रदान (dative)

Context

"You are the Lord of all stars and planets. You are the creator of all, resplendent among the splendid, the twelve faces of twelve months. Hail to you.

Characters & Entities

• Sūrya (Āditya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is portrayed as harmony with the cosmic governance of time and order; acknowledging rightful sovereignty supports steadiness and truth.

What is the narrative situation?

Agastya salutes Sūrya as ruler of celestial bodies and as the twelve-formed regulator of time.

Which character virtue is emphasized?

Humility before cosmic law: recognizing a higher order that frames righteous human action.