Shloka 106

समुद्रलङ्घनारम्भः

Commencement of the Ocean-Crossing

Devanagari script

जातरूपमयैः शृङ्गैर्भ्राजमानैः स्वयंप्रभैः।।।।आदित्यशतसङ्काशः सोऽभवद्गिरिसत्तमः।

Transliteration

jātarūpamayaiḥ śṛṅgair bhrājamānaiḥ svayaṅprabhaiḥ |

ādityaśatasaṅkāśaḥ so 'bhavad girisattamaḥ ||

Translation

Aquela montanha excelsa fulgurava com picos de ouro, resplandecentes por si mesmos, como o esplendor de cem sóis.

Word by Word

• तम्: him (that mountain)
• तम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (Accusative, 2nd), एकवचन; सर्वनाम

• उत्थितम्: risen
• उत्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: उत्-स्था (धातु) + क्त (PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of तम्): "risen"

• असङ्गेन: as an obstruction / impediment
• असङ्गेन: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: असङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया (Instrumental, 3rd), एकवचन; साधन/हेतौ (by/through, as cause/means)

• हनुमान्: Hanumān
• हनुमान्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: हनुमत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अग्रतः: in front
• अग्रतः: Desha-adhikarana (देश-अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अग्रतः (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: "in front")

• स्थितम्: standing
• स्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: स्था (धातु) + क्त (PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, द्वितीया, एकवचन; विशेषण (of तम्): "standing"

• मध्ये: in the middle
• मध्ये: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मध्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (Locative, 7th), एकवचन; अधिकरण (location)

• लवणतोयस्य: of the salty water (sea)
• लवणतोयस्य: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: लवण-तोय (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन

• विघ्नः: obstacle
• विघ्नः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विघ्न (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• अयम्: this
• अयम्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम

• इति: thus
• इति: Vakya-sambandha (वाक्य-सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उक्तिसूचक-अव्यय (quotative particle)

• निश्चितः: decided / concluded
• निश्चितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नि-चित् (धातु) + क्त (PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; हनुमतः विशेषणम्: "having decided"

Context

The noble mountain, Mainaka was glittering like a thousand Suns with self-effulgent golden peaks shining.

Characters & Entities

• Maināka
• Sun (Āditya)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is framed as radiant excellence: support for a righteous cause is depicted as luminous and elevating.

What is the narrative situation?

The narrator continues describing Maināka’s glorious appearance after emerging from the sea.

Which character virtue is emphasized?

Tejas as auspicious power—splendor that serves protection and aid rather than domination.