Home›Ramayana›Bala Kanda›Sarga 50›Shloka 21
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 21

यज्ञवाटप्रवेशः जनक-विश्वामित्रसंवादश्च

Arrival at the Sacrificial Ground and Janaka’s Reception

Devanagari script

वरायुधधरौ वीरौ कस्य पुत्रौ महामुने।।1.50.20।।भूषयन्ताविमं देशं चन्द्रसूर्याविवाम्बरम्। परस्परस्य सदृशौ प्रमाणेङ्गितचेष्टितै:।।1.50.21।।काकपक्षधरौ वीरौ श्रोतुमिच्छामि तत्त्वत:।

Transliteration

ṛṣivāṭāś ca dṛśyante śakaṭīśatasaṅkulāḥ | deśo vidhīyatāṁ brahman yatra vatsyāmahe vayam || 1.50.4 ||

Translation

E veem-se também os abrigos dos ṛṣis, apinhados de centenas de carros. Ó brāhman, determina um lugar onde possamos permanecer.

Word by Word
भूषयन्तौadorning
भूषयन्तौ:
कर्ता (Agent)
TypeVerb
Rootभूष् (धातु) → भूषयत् (कृदन्त, शतृ)
Formवर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तम्; प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्, पुल्लिङ्गम् (कर्तरि प्रयोगः); √भूष् (to adorn) का वर्तमान-कर्तृवाचकः
इमम्this
इमम्:
कर्म (Object)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गम्; विशेषणम् (देशम् इति)
देशम्land, region
देशम्:
कर्म (Object)
TypeNoun
Rootदेश (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गम्
चन्द्रसूर्यौthe moon and the sun
चन्द्रसूर्यौ:
उपमान (Standard of comparison)
TypeNoun
Rootचन्द्र + सूर्य (प्रातिपदिके)
Formद्वन्द्व-समासः (चन्द्रश्च सूर्यश्च); प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्, पुल्लिङ्गम्
इवlike, as
इव:
सम्बन्ध (Comparative marker)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formउपमा-वाचक-अव्ययम् (particle of comparison)
अम्बरम्the sky
अम्बरम्:
अधिकरण/कर्म (Context of comparison; syntactically accusative)
TypeNoun
Rootअम्बर (प्रातिपदिक)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; उपमेय-संबद्धम् (आकाशम्)
परस्परस्यof each other
परस्परस्य:
सम्बन्ध (Genitive relation)
TypeNoun
Rootपरस्पर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुल्लिङ्गम्; परस्पर-शब्दः (mutual) — ‘of each other’
सदृशौsimilar, resembling
सदृशौ:
कर्तृ-विशेषण (Predicate adjective of the agent)
TypeAdjective
Rootसदृश (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्, पुल्लिङ्गम्; विशेषणम् (वीरौ इति)
प्रमाणेङ्गितचेष्टितैःby (their) stature, expressions, and gestures
प्रमाणेङ्गितचेष्टितैः:
करण (Instrument/means)
TypeNoun
Rootप्रमाण + इङ्गित + चेष्टित (प्रातिपदिकानि)
Formसमाहार-द्वन्द्वः (प्रमाणं च इङ्गितं च चेष्टितं च); तृतीया-विभक्तिः, बहुवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; साधन/हेतु-भावे (by/with respect to)
काकपक्षधरौwearing the ‘kākapakṣa’ hairstyle (locks at the temples)
काकपक्षधरौ:
कर्तृ-विशेषण (Attribute of the agent)
TypeAdjective
Rootकाकपक्ष + धर (धृ-धातुज कृदन्त/प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुषः (काकपक्षं धरति इति/काकपक्ष-धारिन्); प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्, पुल्लिङ्गम्; विशेषणम् (वीरौ इति)
वीरौthe two heroes
वीरौ:
कर्म (Object of ‘to hear’—understood as ‘about the two heroes’)
TypeNoun
Rootवीर (प्रातिपदिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम्, पुल्लिङ्गम्
श्रोतुम्to hear
श्रोतुम्:
प्रयोजन (Purpose)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु) → श्रोतुम् (तुमुन्-प्रत्ययान्त)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त अव्यय-भावः (infinitive); √श्रु (to hear) — ‘to hear/listen’
इच्छामिI wish, I desire
इच्छामि:
कर्ता (Agent)
TypeVerb
Rootइष् (धातु) → इच्छ (धातुरूप) + मि
Formलट्-लकारः (वर्तमानकालः), उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; √इष् (to desire) → इच्छामि
तत्त्वतःtruly, in detail
तत्त्वतः:
क्रियाविशेषण (Adverbial modifier)
TypeIndeclinable
Rootतत्त्व (प्रातिपदिक) + तस् (तसिल्-प्रत्यय)
Formतसिल्-प्रत्ययान्त अव्ययम्; क्रियाविशेषणम् (adverb) — ‘in truth/accurately’
Context

Great ascetic, these two young men with hair falling on their temples like the wings of a crow, each of them resemble the other in personality, expressions and gestures. Wielding excellent weapons they adorn this land like the Moon and the Sun deck the sky. Whose sons are they? I wish truly to hear about these heroes".

Characters & Entities
R
Rāma
V
Viśvāmitra
Ṛ
ṛṣis (ascetics)
Ś
śakaṭa (carts)

FAQs

Practical dharma in communal sacred spaces: one should act with restraint and order, choosing an appropriate place without disturbing assemblies gathered for ritual and learning.

Rāma notes congestion near the hermit-shelters and requests Viśvāmitra to decide a suitable campsite.

Consideration and self-control: Rāma avoids inconvenience to others and seeks a proper arrangement.

←Previous Verse
Next Verse→