Shloka 6

अयोध्याकाण्डे चतुर्थः सर्गः

Rāma Summoned; Pushya Coronation Decision

Devanagari script

प्रवेश्य चैनं त्वरितं रामो वचनमब्रवीत्।यदागमनकृत्यं ते भूयस्तद्ब्रूह्यशेषतः।।2.4.6।।

Transliteration

praveśya cainaṃ tvaritaṃ rāmo vacanam abravīt | yad āgamanakṛtyaṃ te bhūyas tad brūhy aśeṣataḥ ||2.4.6||

Translation

Rāma mandou que o fizessem entrar depressa e disse: «Dize-me por inteiro, sem omitir nada: qual é o propósito de voltares tão cedo?»

Word by Word

• प्रवेश्य: having admitted
• प्रवेश्य: Purvakala-kriya (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + विश् (धातु)
• Form: कृदन्त (क्त्वा-प्रत्यय/ल्यप्-आदेश, gerund), ‘having admitted/let in’

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• एनम्: him
• एनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• त्वरितम्: quickly
• त्वरितम्: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्वरित (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (adverbially: quickly)

• रामः: Rama
• रामः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: राम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन

• वचनम्: words/speech
• वचनम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: वचन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (Imperfect/past), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• यत्: whatever/which
• यत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धसूचक (relative pronoun)

• आगमनकृत्यम्: purpose/duty of coming
• आगमनकृत्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: आगमन + कृत्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः आगमनस्य कृत्यम् = आगमनकृत्यम् (षष्ठी-तत्पुरुष)

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘your’

• भूयः: again/further
• भूयः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयः (अव्यय)
• Form: अव्यय; पुनरर्थक (again/further)

• तत्: that
• तत्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘that’ (correlative)

• ब्रूहि: tell
• ब्रूहि: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• अशेषतः: completely
• अशेषतः: Kriya-vishesana (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: अशेषतः (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (entirely, without remainder)

Context

Rama got Sumantra admitted and said to him, What is the purpose of your coming back so quickly ? Tell me whatever is there without holding back.

Characters & Entities

• Rāma
• Sumantra

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Satya-oriented conduct: Rāma asks for the matter to be stated “aśeṣataḥ” (completely), valuing full truth and clarity before acting.

What is the narrative situation?

After learning Sumantra has returned, Rāma brings him in at once and asks why he has come back again so quickly.

Which character virtue is emphasized?

Rāma’s decisiveness and commitment to truthful disclosure—he seeks complete information to align his response with dharma.