Valmiki Ramayana 2.16.40 — Ayodhya Kanda, Sarga 16, Shloka 40

सुमन्त्रदर्शनम् तथा रामस्य राजदर्शनाय प्रस्थानम्

Sumantra Meets Rama; Rama Departs to See the King

Devanagari script

सर्वसीमन्तिनीभ्यश्च सीतां सीमन्तिनी वराम्।।।।अमन्यन्त हि ता नार्यो रामस्य हृदयप्रियाम्।

Transliteration

sarvasīmantinībhyaś ca sītāṃ sīmantinī varām |

amanyanta hi tā nāryo rāmasya hṛdayapriyām ||

Translation

Aquelas mulheres, de fato, consideravam Sītā—querida ao coração de Rāma—como a mais excelsa entre todas as nobres damas.

Word by Word

• नूनम्: surely
• नूनम्: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: नूनम् (अव्यय)
• Form: निश्चयार्थक-अव्यय (adverb: surely)

• नन्दति: rejoices
• नन्दति: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: नन्द् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद

• ते: your
• ते: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (Genitive), एकवचन (Singular) (enclitic)

• माता: mother
• माता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातृ (प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग

• कौशल्यामातृनन्दन: O joy of mother Kauśalyā
• कौशल्यामातृनन्दन: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: कौशल्या (प्रातिपदिक) + मातृ (प्रातिपदिक) + नन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: सम्बोधन-प्रथमा (Vocative), एकवचन, पुल्लिङ्ग; तत्पुरुष ('Kauśalyā's mother's joy' i.e., 'joy of Kauśalyā as mother')

• पश्यन्ती: seeing
• पश्यन्ती: Karta (कर्ता)
• Type: Verb
• Root: पश्य (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्त (Present active participle), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन, स्त्रीलिङ्ग (agreeing with माता)

• सिद्धयात्रम्: whose journey is successful
• सिद्धयात्रम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: सिद्ध (प्रातिपदिक) + यात्रा (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारय ('successful-journeyed'/'whose journey is accomplished'); द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, पुल्लिङ्ग; विशेषणम् (qualifying त्वाम्)

• त्वाम्: you
• त्वाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• पित्र्यम्: paternal
• पित्र्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पित्र्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying राज्यम्)

• राज्यम्: kingdom
• राज्यम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: राज्य (प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग

• अवस्थितम्: secured/established
• अवस्थितम्: Karma (कर्म)
• Type: Verb
• Root: अव + स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त (PPP), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन, नपुंसकलिङ्ग; विशेषणम् (qualifying राज्यम्)

Context

Those women considered Sita who was dear to the heart of Rama the best among all women.

Characters & Entities

• Sita
• Rama

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma in household life is implied through the ideal of a devoted, esteemed wife; Sītā’s worth is recognized as aligned with marital virtue and social excellence.

What is the narrative situation?

Ayodhya’s women speak among themselves, praising Sītā as foremost among women because she is especially dear to Rama.

Which character virtue is emphasized?

Sītā’s exemplary womanhood—dignity, virtue, and the esteem she commands in public perception.