Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Ayodhya Kanda, Sarga 109, Shloka 38

सत्यधर्मप्रतिपादनम्

Rama’s Defense of Truth and Dharma in Reply to Jabali

न नास्तिकानां वचनं ब्रवीम्यहं न नास्तिकोऽहं न च नास्ति किञ्चन।समीक्ष्य कालं पुनरास्तिकोऽभवं भवेय काले पुनरेव नास्तिकः।।2.109.38।।

na nāstikānāṃ vacanaṃ bravīmy ahaṃ na nāstiko'haṃ na ca nāsti kiñcana |

samīkṣya kālaṃ punar āstiko'bhavaṃ bhaveya kāle punar eva nāstikaḥ || 2.109.38 ||

Não enuncio de fato a doutrina dos descrentes; não sou um nāstika, nem nego coisa alguma. Considerando o tempo e a ocasião, tornei-me novamente crente; em outro momento, pelas circunstâncias, eu poderia falar de outro modo.

not
:
सम्बन्धः (क्रियानिषेधः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
नास्तिकानाम्of atheists
नास्तिकानाम्:
षष्ठी-सम्बन्धः (possessor/related-to)
TypeNoun
Rootनास्तिक (प्रातिपदिकम्; न + आस्तिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, बहुवचनम्, पुंलिङ्गम् (Genitive plural, masculine)
वचनम्speech/statement
वचनम्:
कर्म (object)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिकम्)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम् (Accusative singular, neuter)
ब्रवीमिI speak
ब्रवीमि:
क्रिया (action)
TypeVerb
Rootब्रू (धातुः)
Formलट्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (Present indicative, 1st person singular, parasmaipada)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, त्रिलिङ्ग-प्रयोगः (Nominative singular, pronoun)
not
:
सम्बन्धः (क्रियानिषेधः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
नास्तिकःan atheist
नास्तिकः:
प्रत्ययार्थ-सम्बन्धः (predicate nominative)
TypeNoun
Rootनास्तिक (प्रातिपदिकम्; न + आस्तिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (Nominative singular, masculine)
अहम्I
अहम्:
कर्ता (agent)
TypeNoun
Rootअहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, त्रिलिङ्ग-प्रयोगः (Nominative singular, pronoun)
not
:
सम्बन्धः (निषेधः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
and
:
सम्बन्धः (coordination)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)
नास्तिis not / does not exist
नास्ति:
क्रिया (existence/negated existence)
TypeVerb
Rootअस् (धातुः)
Formलट्-लकारः, प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्; न-निषेधेन सह (Present indicative, 3rd person singular, parasmaipada; with negation)
किञ्चनanything (at all)
किञ्चन:
कर्म/प्रत्ययार्थ-सम्बन्धः (object or predicate complement, context-dependent)
TypeNoun
Rootकिञ्चन (सर्वनाम-प्रातिपदिकम्; किम् + चन)
Formप्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, नपुंसकलिङ्गम्; अनिश्चितार्थक-सर्वनाम (Indefinite pronoun, neuter singular; nominative/accusative by context)
समीक्ष्यhaving considered
समीक्ष्य:
क्रियाविशेषणम् (adverbial subordinate action)
TypeVerb
Rootसम् + ईक्ष् (धातुः) → समीक्ष्य (क्त्वा-प्रत्ययः)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (gerund/absolutive), पूर्वकालिक-क्रिया (having considered/after considering)
कालम्time
कालम्:
कर्म (object of ‘having considered’)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिकम्)
Formद्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (Accusative singular, masculine)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषणम् (adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्ययम्)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of repetition)
आस्तिकःa believer
आस्तिकः:
प्रत्ययार्थ-सम्बन्धः (predicate nominative)
TypeNoun
Rootआस्तिक (प्रातिपदिकम्; अस्/अस्ति-भावः)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (Nominative singular, masculine)
अभवम्I became
अभवम्:
क्रिया (becoming)
TypeVerb
Rootभू (धातुः) + अभवम्
Formलङ्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (Imperfect/past, 1st person singular, parasmaipada)
भवेयI would become / may become
भवेय:
क्रिया (potential/contingent becoming)
TypeVerb
Rootभू (धातुः)
Formविधिलिङ्-लकारः, उत्तम-पुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम् (Optative, 1st person singular, parasmaipada)
कालेat (a) time/occasion
काले:
अधिकरण (locus: time-when)
TypeNoun
Rootकाल (प्रातिपदिकम्)
Formसप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (Locative singular, masculine)
पुनःagain
पुनः:
क्रियाविशेषणम् (adverb)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्ययम्)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb of repetition)
एवindeed/just
एव:
सम्बन्धः (emphasis)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्ययम्)
Formअवधारणार्थक-अव्ययम् (particle of emphasis/limitation)
नास्तिकःan atheist
नास्तिकः:
प्रत्ययार्थ-सम्बन्धः (predicate nominative)
TypeNoun
Rootनास्तिक (प्रातिपदिकम्; न + आस्तिक)
Formप्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्, पुंलिङ्गम् (Nominative singular, masculine)

If like a man who appears noble, though ignoble, clean, though unclean or dishonest, auspicious, though inauspicious, a man of character, though depraved, I forsake auspicious ways for unrighteousness, abandon pious acts and scriptural practices and indulge, under the cloak of dharma, in acts of wickedness by causing harm and confusion to the world, will any sensible man with a sense of discrimination between should and should not hold me in high esteem?

J
Jābāli
R
Rāma

FAQs

Speech should align with dharma and satya; the verse also raises the ethical problem of opportunistic rhetoric that shifts with circumstances.

Jābāli defends himself after Rāma’s rebuke, claiming his earlier nāstika-sounding counsel was situational rather than his true conviction.

Pragmatic persuasion (as portrayed by Jābāli), contrasted implicitly with Rāma’s insistence on principled consistency.