Shloka 4

Glorification of Vārāṇasī: Kapardīśvara Liṅga and the Piśācamocana Tīrtha

Devanagari script

मृगीमेकां भक्षयितुं कपर्दीश्वरमुत्तमम् । तत्र सा भीतहृदया कृत्वा कृत्वा प्रदक्षिणम्

Transliteration

mṛgīmekāṃ bhakṣayituṃ kapardīśvaramuttamam | tatra sā bhītahṛdayā kṛtvā kṛtvā pradakṣiṇam

Translation

Para devorar uma corça, aproximou-se do excelso Senhor Kapardīśvara; ali, com o coração tomado de medo, circundou-o repetidas vezes em pradakṣiṇā.

Word by Word

• मृगीम्: a doe
• मृगीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मृगी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन

• एकाम्: one
• एकाम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: एका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying mṛgīm)

• भक्षयितुम्: to devour
• भक्षयितुम्: Prayojana (Purpose)
• Type: Verb
• Root: भक्ष् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त कृदन्त (Infinitive); प्रयोजनार्थ (in order to eat)

• कपर्दीश्वरम्: Kapardīśvara
• कपर्दीश्वरम्: Karma/Adhikarana (Object/Location context)
• Type: Noun
• Root: कपर्दीश्वर (प्रातिपदिक; कपर्दिन् + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुष

• उत्तमम्: supreme
• उत्तमम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: उत्तम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying kapardīśvaram)

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक

• सा: she
• सा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन

• भीतहृदया: with a frightened heart
• भीतहृदया: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: भीतहृदय (प्रातिपदिक; भीत + हृदय)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (भीतं हृदयं यस्याः/यस्या)

• कृत्वा: having done
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund); पुनरुक्ति (repetition for emphasis)

• कृत्वा: having done (again)
• कृत्वा: Purvakala-kriya (Prior action)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (Gerund); पुनरुक्ति

• प्रदक्षिणम्: circumambulation
• प्रदक्षिणम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रदक्षिण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative/2nd), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (as object of kṛtvā: having made circumambulation)

Speaker

Unspecified narrator (contextual narration within the Svargakhaṇḍa dialogue frame)

Verse Rasa

Primary Rasa: karuna

Secondary Rasa: bhayanaka

Geographic Context

Type: temple

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: मृगीम् + एकाम् → मृगीमेकाम्; कपर्दीश्वरम् + उत्तमम् → कपर्दीश्वरमुत्तमम्

Characters & Entities

• Kapardīśvara (Śiva)

FAQs

Who is Kapardīśvara in this verse?

Kapardīśvara is a name of Śiva, literally “the Lord with (kaparda) matted/knotted hair,” a common epithet emphasizing his ascetic form.

What does repeated pradakṣiṇā indicate here?

Repeated circumambulation signals urgent supplication and seeking refuge; it is a bodily act of reverence that acknowledges the deity as protector and highest recourse.

What ethical or devotional lesson is implied?

Even in fear or wrongdoing, turning toward the divine with humility—expressed through reverential acts like pradakṣiṇā—marks a movement from harm toward restraint and refuge.