Shloka 20

Somārcana — Worship and Pacification of Soma (Moon) within Graha-Rites

Devanagari script

दिव्यरूप नमस्तुभ्यं सुधाकर जगत्पते । शुक्लपक्षे तथा कृष्णे त्रियामायां विदुर्बुधाः

Transliteration

divyarūpa namastubhyaṃ sudhākara jagatpate | śuklapakṣe tathā kṛṣṇe triyāmāyāṃ vidurbudhāḥ

Translation

Ó tu de forma divina—salve a ti, ó Lua, Senhor do mundo. Na quinzena clara e também na quinzena escura, nas três vigílias da noite, os sábios conhecem a tua influência.

Word by Word

• दिव्य-रूप: O divine-formed one
• दिव्य-रूप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (रूप-शब्दः नपुं), सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (दिव्यं रूपं यस्य/हे दिव्यरूप)

• नमः: salutation
• नमः: Sambandha-bodhaka (नमस्कारार्थ)
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: निपातवत् प्रयोगः; नमस्कारार्थ

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी-विभक्ति (सम्प्रदान), एकवचन

• सुधाकर: O nectar-maker (Moon)
• सुधाकर: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: सुधाकर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन

• जगत्-पते: O lord of the world
• जगत्-पते: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: जगत् (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः पतिः)

• शुक्ल-पक्षे: in the bright fortnight
• शुक्ल-पक्षे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शुक्ल (प्रातिपदिक) + पक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; कर्मधारयः (शुक्लः पक्षः)

• तथा: likewise/also
• तथा: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय, अव्यय-क्रियाविशेषण (adverb)

• कृष्णे: in the dark (fortnight)
• कृष्णे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Adjective
• Root: कृष्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (पक्षे इति) — ‘in the dark (fortnight)’

• त्रियामायाम्: at night (in the three watches)
• त्रियामायाम्: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: त्रियामा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• विदुः: know
• विदुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √विद् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• बुधाः: the wise
• बुधाः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: बुध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), बहुवचन

Speaker

Unspecified (verse is a direct hymn-like address to the Moon, Sudhākara)

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: adbhuta

Geographic Context

Type: celestial_realm

Sandhi Resolution Notes

Sandhi Resolution Notes: दिव्यरूप = दिव्य + रूप; जगत्पते = जगत् + पते; शुक्लपक्षे = शुक्ल + पक्षे; त्रियामायां = त्रियामायाम् (सप्तमी एकवचन)

Characters & Entities

• Sudhākara (Moon)

FAQs

What is meant by “śuklapakṣe” and “kṛṣṇapakṣe” in this verse?

They refer to the two lunar fortnights: the bright fortnight (waxing moon) and the dark fortnight (waning moon), marking time in the traditional Indian lunar calendar.

What does “triyāmāyām” indicate here?

It indicates the three ‘yāmas’ (watches) of the night, a classical division of nighttime used in Purāṇic and ritual timekeeping.

What devotional or practical idea does this verse emphasize?

It frames the Moon as a divine regulator of time—present and knowable across both lunar phases and throughout the night—supporting a worldview where cosmic rhythms guide religious observance and contemplation.