Previous Verse
Next Verse

Shloka 158

The Origin of the Daṇḍaka Forest and Rāma’s Dharma-Judgment

Vulture vs. Owl

तस्माद्भवंतौ संचिंत्य कार्येस्मिन्वदतं हि तत् । भरत उवाच । त्वं धर्मः परमः साधो त्वयि सर्वा वसुंधरा

tasmādbhavaṃtau saṃciṃtya kāryesminvadataṃ hi tat | bharata uvāca | tvaṃ dharmaḥ paramaḥ sādho tvayi sarvā vasuṃdharā

Portanto, vós dois deveis ponderar sobre este assunto e então dizer o que deve ser feito. Bharata disse: «Ó santo, tu és o Dharma supremo; em ti repousa toda a terra».

तस्मात्therefore
तस्मात्:
Sambandha (हेतु/निपातार्थ)
TypeIndeclinable
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतस्मात् इति अव्ययीभाव-प्रयोगवत् (ablatival adverb), अर्थः—अतः/तस्माद् (therefore)
भवन्तौyou two (honored)
भवन्तौ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/सम्बोधन द्विवचन; आदरार्थ-प्रयोगः “you two (honored)”
संचिन्त्यhaving considered
संचिन्त्य:
Kriya (पूर्वकर्म/क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + चिन्त् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive), अर्थः—विचार्य (having considered)
कार्येin the task/matter
कार्ये:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; अधिकरण—“in this matter/task”
अस्मिन्in this
अस्मिन्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी एकवचन; विशेषणम्—कार्ये (in this)
वदतम्speak (you two)
वदतम्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formलोट् (imperative), मध्यमपुरुष, द्विवचन, परस्मैपद; आदेशः—“speak (you two)”
हिindeed
हि:
Sambandha (वाक्य-निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; बलार्थकः (indeed)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया/प्रथमा एकवचन; सन्दर्भ-प्रयोगः “that (thing/point)”
भरतःBharata
भरतः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootभरत (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; वक्ता-निर्देशः
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद; “said”
त्वम्you
त्वम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा एकवचन; संबोधनार्थे कर्तृस्थाने
धर्मःDharma (righteousness)
धर्मः:
Pradhana (विधेय/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootधर्म (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विधेय-नाम (predicate nominative)
परमःsupreme
परमः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootपरम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम्—धर्मः (supreme)
साधोO good one
साधो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसाधु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन एकवचन; संबोधन—“O good one”
त्वयिin you
त्वयि:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसप्तमी एकवचन; अधिकरण—“in you/with you (resting on you)”
सर्वाall/entire
सर्वा:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; विशेषणम्—वसुंधरा (entire)
वसुंधराthe earth
वसुंधरा:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसुंधरा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; कर्तृ/विधेय-समानााधिकरण—“the earth”

Bharata (explicitly marked: ‘bharata uvāca’)

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: vira

Sandhi Resolution Notes: तस्माद्भवंतौ = तस्मात् + भवन्तौ; कार्येस्मिन् = कार्ये + अस्मिन्; वदतं = वदतम् (लोट् मध्यम द्वि); वसुंधरा = वसुन्धरा (अनुस्वार-रूपान्तर)

B
Bharata
D
Dharma
V
Vasundharā (Earth)

FAQs

Bharata is speaking, indicated directly by the phrase “bharata uvāca” (“Bharata said”).

It presents Dharma as the highest principle and portrays the stability of the world (the earth) as grounded in Dharma—suggesting that ethical order sustains creation.

The verse recommends deliberation before counsel or action—wisdom and responsibility in decision-making, especially in matters affecting others.