Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 11

Hayagrīva-pūjā-vyākhyāna

Worship Procedure and Mantra-Siddhi of Hayagrīva

ध्वजं च वैनतेयं च कौस्तुभं वनमालिकम् । शंखं चक्रं गदां शार्ङ्गं दलेष्वष्टसु पूजयेत् ॥ ११ ॥

dhvajaṃ ca vainateyaṃ ca kaustubhaṃ vanamālikam | śaṃkhaṃ cakraṃ gadāṃ śārṅgaṃ daleṣvaṣṭasu pūjayet || 11 ||

Sobre as oito pétalas, deve-se adorar com devoção: o estandarte, Vainateya (Garuḍa), a joia Kaustubha, a guirlanda da floresta (Vanamālā), a concha, o disco, a maça e o arco Śārṅga.

ध्वजम्banner/standard
ध्वजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootध्वज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
वैनतेयम्Vainateya (Garuḍa)
वैनतेयम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवैनतेय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध/connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
कौस्तुभम्Kaustubha jewel
कौस्तुभम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकौस्तुभ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
वनमालिकम्forest-garland (Vaijayantī)
वनमालिकम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवनमालिका (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समास: वन + मालिका (षष्ठी/तत्पुरुष-प्रायः)
शंखम्conch
शंखम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशंख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
चक्रम्discus
चक्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootचक्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
गदाम्mace
गदाम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootगदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शार्ङ्गम्Śārṅga (bow)
शार्ङ्गम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशार्ङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
दलेषुon/in the petals
दलेषु:
Adhikarana (अधिकरण)
TypeNoun
Rootदल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), बहुवचन
अष्टसुin eight (petals)
अष्टसु:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (प्रातिपदिक)
Formसङ्ख्यावाचक-विशेषण; सप्तमी-विभक्ति, बहुवचन (दलेषु इति पदस्य विशेषणम्)
पूजयेत्should worship
पूजयेत्:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootपूज् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

Narada (teaching in a technical/ritual context, traditionally within dialogue addressed to the Sanatkumara tradition)

Vrata: none

Primary Rasa: bhakti

Secondary Rasa: shanta

V
Vishnu
G
Garuḍa (Vainateya)
K
Kaustubha
V
Vaijayantī (Vanamālā)
Ś
Śaṅkha
S
Sudarśana Cakra
K
Kaumodakī Gadā
Ś
Śārṅga Bow

FAQs

It directs the devotee to honor Viṣṇu through His identifying emblems and attendants, treating the eight-petaled arrangement as a sacred map of His presence—turning ritual form into focused remembrance (smaraṇa) and devotion (bhakti).

Bhakti here is practiced through upacāra-pūjā: worshipping Viṣṇu’s symbols (śaṅkha, cakra, gadā, śārṅga), ornaments (Kaustubha, Vanamālā), and vehicle (Garuḍa), which trains the mind to see the Lord’s qualities—protection, order, strength, and grace—in a concrete, devotional way.

The verse reflects applied ritual-knowledge: structured placement (aṣṭa-dala/“eight petals”), iconographic correctness, and procedural injunction (pūjayet), aligning with Vedāṅga-style precision used in pūjā-vidhi and related kalpa/ritual disciplines.