Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 16

Dhvaja-Dhāraṇa Mahātmyam: Sumati–Satyamatī, Humility, and Deliverance by Hari’s Messengers

Devanagari script

कृतातिथ्यक्रियं शान्तं कृतासनपरिग्रहम् । नीचासनस्थितो भूयः प्राञ्जलिर्मुनिमब्रवीत् ॥ १६ ॥

Transliteration

kṛtātithyakriyaṃ śāntaṃ kṛtāsanaparigraham | nīcāsanasthito bhūyaḥ prāñjalirmunimabravīt || 16 ||

Translation

Depois de cumprir os ritos de hospitalidade e preparar um assento para o hóspede, sentou-se num assento mais baixo; então, com as mãos postas em reverência, voltou a dirigir-se ao sábio muni.

Word by Word

• कृतातिथ्यक्रियम्: (him) who had performed the duties of hospitality
• कृतातिथ्यक्रियम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-कृदन्त) + आतिथ्य (प्रातिपदिक) + क्रिया (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त ‘कृत’ (past passive participle) as adjectival; समासः—आतिथ्यक्रिया इति षष्ठी-तत्पुरुषः, तदन्ते ‘कृत-’ उपपदपूर्वकः

• शान्तम्: calm, composed
• शान्तम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: शान्त (शम्-धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle)

• कृतासनपरिग्रहम्: (him) who had accepted/taken a seat
• कृतासनपरिग्रहम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: कृत (कृ-धातु, क्त-कृदन्त) + आसन (प्रातिपदिक) + परिग्रह (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः—आसनपरिग्रह इति षष्ठी-तत्पुरुषः (आसनस्य परिग्रहः), तदन्ते ‘कृत-’ क्त-कृदन्तविशेषणम्

• नीचासनस्थितः: seated on a low seat
• नीचासनस्थितः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नीच (प्रातिपदिक) + आसन (प्रातिपदिक) + स्थित (स्था-धातु, क्त-कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; समासः—नीचासन इति कर्मधारयः (नीचं आसनम्), ततः नीचासन-स्थित इति सप्तमी-तत्पुरुषः (नीचासने स्थितः)

• भूयः: again, further
• भूयः: Kriyāviśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: भूयस् (प्रातिपदिक/अव्ययप्रयोग)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (adverb)

• प्राञ्जलिः: with folded hands
• प्राञ्जलिः: Karta (कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: प्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण—‘अञ्जलिं प्रगृह्य’ इत्यर्थे (with folded hands)

• मुनिम्: the sage
• मुनिम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: मुनि (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said, spoke
• अब्रवीत्: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Narrator (Suta-style narration describing the respectful approach to the sage)

Vrata Kalpa

Vrata: none

Verse Rasa

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: bhakti

Characters & Entities

• Muni (sage)

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in Narada Purana?

It highlights dharma through ātithya (guest-honor) and vinaya (humility): serving the guest, offering a proper seat, and then speaking with folded hands from a lower seat—showing reverence as a prerequisite for receiving sacred instruction.

How does this verse explain the path of devotion (Bhakti)?

Bhakti is expressed here as reverential conduct—humble posture, respectful service, and attentive speech before a holy person—reflecting the devotional mood that honors the presence of the divine through saints and teachers.

What practical Vedic knowledge (Vedanga) is highlighted here?

It reflects kalpa/prayoga-style ritual propriety (proper reception of a guest and offering of āsana) and the broader dharmic protocol that accompanies sacred dialogue, even when no specific Vedanga like vyākaraṇa or jyotiṣa is directly taught in this verse.