Nirukta, Phonetic Variants, and Vedic Dhātu–Svara Taxonomy
कुङाख्यातोनुदात्तेञ्च कुटाद्याः पूर्तिमागताः । पृङ् मृङ् चात्मनेभाषौ षट् परस्मैपदे रिपेः ॥ ६० ॥
kuṅākhyātonudātteñca kuṭādyāḥ pūrtimāgatāḥ | pṛṅ mṛṅ cātmanebhāṣau ṣaṭ parasmaipade ripeḥ || 60 ||
A raiz “kuṅ”, quando usada como ākhyāta (verbo finito), emprega‑se com acento anudātta; e as raízes que começam por “kuṭ” são tidas como “completas” no uso. As raízes “pṛṅ” e “mṛṅ” usam‑se em Ātmanepada; ao passo que seis formas/usos ocorrem em Parasmaipada no sentido de “inimigo” (ripu).
Sanatkumara (in instruction to Narada on technical śāstra/usage)
Vrata: none
Primary Rasa: shanta
Secondary Rasa: none
It emphasizes that mastery of śabda—Vedic sound, accent, and correct verbal usage—is part of disciplined learning that supports dharma and ultimately aids clarity in scriptural study aimed at mokṣa.
While not directly a bhakti instruction, it supports bhakti indirectly: correct recitation and precise understanding of scripture (through śikṣā and vyākaraṇa) protect the meaning of hymns and mantras used in Viṣṇu-oriented devotion.
It highlights Vedāṅga disciplines—Śikṣā (accent like anudātta) and Vyākaraṇa (verb classes, Ātmanepada/Parasmaipada usage)—as practical tools for accurate interpretation and recitation.