Previous Verse
Next Verse

Narada Purana — Purva Bhaga, Shloka 50

Śreyas and Paramārtha: The Ribhu–Nidāgha Teaching on Non-Dual Self

Advaita

अपि ते मानसं स्वस्थमाहारेण कृतं द्विज । क्व निवासी भवान्विप्र क्व वा गंतुं समुद्यतः ॥ ५० ॥

api te mānasaṃ svasthamāhāreṇa kṛtaṃ dvija | kva nivāsī bhavānvipra kva vā gaṃtuṃ samudyataḥ || 50 ||

Ó duas-vezes-nascido, está tua mente serena após tomar alimento? Ó brāhmaṇa, onde resides e para onde te preparas agora a ir?

अपिwhether
अपि:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नार्थ/सम्भावनार्थक
तेyour
ते:
सम्बन्ध (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्ति, एकवचन (of you)
मानसम्mind
मानसम्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootमानस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
स्वस्थम्at ease, healthy
स्वस्थम्:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeAdjective
Rootस्वस्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मानसम्’ इत्यस्य विशेषणम्
आहारेणby the meal / with food
आहारेण:
करण (Karaṇa/Instrument)
TypeNoun
Rootआहार (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
कृतम्made (to be)
कृतम्:
क्रिया (Predicate participle)
TypeVerb
Rootकृ (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘मानसम्’ इत्यस्य विधेय-विशेषणम्
द्विजO brahmin
द्विज:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
क्वwhere
क्व:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक-अव्यय (interrogative adverb of place)
निवासीresident / dwelling
निवासी:
क्रिया (Predicate nominal)
TypeNoun
Rootनि√वस् (धातु) + इन् (कृदन्त/तद्धित-प्रत्यय)
Formइन्-प्रत्ययान्त नाम; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘भवान्’ इत्यस्य विधेयः
भवान्you (hon.)
भवान्:
कर्ता (Karta/Subject)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘you’)
विप्रO brahmin
विप्र:
सम्बोधन (Address/Vocative)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
क्वwhere
क्व:
सम्बन्ध (Adverbial)
TypeIndeclinable
Rootक्व (अव्यय)
Formअव्यय; प्रश्नवाचक-अव्यय
वाor
वा:
सम्बन्ध (Particle)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle)
गन्तुम्to go
गन्तुम्:
प्रयोजन (Purpose/Infinitive)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + तुमुन् (कृदन्त-प्रत्यय)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त infinitive; अव्ययवत् प्रयोगः; गमन-क्रियायाः उद्देश्यः
समुद्यतःset out, ready
समुद्यतः:
विशेषण (Adjectival qualifier)
TypeVerb
Rootसम्+उत्√यम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रत्यय)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘भवान्’ इत्यस्य विशेषणम्

Sanatkumara (addressing a visiting brāhmaṇa/sage in the dialogue frame)

Vrata: none

Primary Rasa: shanta

Secondary Rasa: none

FAQs

It models dharmic hospitality and mindful inquiry: before higher instruction on mokṣa-dharma, the host ensures the guest’s well-being and learns his place of residence and purpose of travel—setting the stage for meaningful spiritual discourse.

Indirectly, it establishes the bhakti-friendly foundation of humility and service: honoring a learned guest and engaging in respectful conversation are sattvic acts that support śravaṇa (listening) and satsanga—key supports for devotion and liberation.

The verse primarily reflects dharma and social conduct rather than a specific Vedāṅga; its practical takeaway is proper atithi-satkara (guest-care) and courteous questioning, which traditionally precede teaching, recitation, and scriptural discussion.