Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

Adhyaya 50Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)

दुःखोद्भवाः स्मृता ह्येते सर्वे वाधर्मलक्षणाः ।

नैषां भार्यास्ति पुत्रो वा सर्वे ते ह्यूर्ध्वरेतसः ॥

निरृतिश्च तथा चान्या मृत्योर्भार्याभवन्मुने ।

अलक्ष्मीर्नाम तस्याञ्च मृत्योः पुत्राश्चतुर्दश ॥

duḥkhodbhavāḥ smṛtā hy ete sarve vādharmalakṣaṇāḥ | naiṣāṃ bhāryāsti putro vā sarve te hy ūrdhvaretasaḥ ||

nirṛtiś ca tathā cānyā mṛtyor bhāryābhavan mune | alakṣmīr nāma tasyāṃ ca mṛtyoḥ putrāś caturdaśa ||

Todos estes são lembrados como nascidos do sofrimento, e todos trazem as marcas do adharma. Não têm esposa nem filho; todos são ūrdhvaretas, isto é, sem procriação comum. E Nirṛti também se tornou outra esposa da Morte, ó sábio; nela nasceu uma filha chamada Alakṣmī, e a Morte teve catorze filhos (por essa linhagem).

duḥkha-udbhavāḥarising from sorrow
duḥkha-udbhavāḥ:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeAdjective
Rootduḥkha (प्रातिपदिक) + udbhava (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (duḥkhasya udbhavāḥ)
smṛtāḥare said/remembered
smṛtāḥ:
Karta (कर्ता/Predicative)
TypeVerb
Rootsmṛ (धातु) → स्मृत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
Formभूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle, kta); पुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; (अत्र विधेय-विशेषणरूपेण)
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपातः (particle), अव्ययम्
etethese
ete:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; सर्वनाम
sarveall
sarve:
Visheshana (विशेषण/Qualifier)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (ete इति)
or/indeed (emphatic)
:
Sambandha (सम्बन्ध/Alternative)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपातः (disjunctive particle)
adharma-lakṣaṇāḥhaving the mark of unrighteousness
adharma-lakṣaṇāḥ:
Vidhēya (विधेय/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootadharma (प्रातिपदिक) + lakṣaṇa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (adharmasya lakṣaṇāḥ)
nanot
na:
Sambandha (सम्बन्ध/Negation)
TypeIndeclinable
Rootna (अव्यय)
Formनिषेध-निपातः (negation)
eṣāmof these
eṣām:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootetad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रयोगः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्; सर्वनाम
bhāryāwife
bhāryā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
astiexists/is
asti:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootas (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
putraḥson
putraḥ:
Karta (कर्ता/Co-subject)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
or
:
Sambandha (सम्बन्ध/Alternative)
TypeIndeclinable
Rootvā (अव्यय)
Formविकल्पार्थक-निपातः (or)
sarveall
sarve:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; विशेषणम् (te इति)
tethey
te:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; सर्वनाम
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध/Emphasis)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
ūrdhva-retasaḥcelibate; with semen held upward
ūrdhva-retasaḥ:
Vidhēya (विधेय/Predicate adjective)
TypeAdjective
Rootūrdhva (प्रातिपदिक) + retas (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्; बहुव्रीहिः (ūrdhvaṃ retaḥ yeṣām)
nirṛtiḥNirṛti
nirṛtiḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootnirṛti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध/Conjunction)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः (conjunction)
tathālikewise
tathā:
Sambandha (सम्बन्ध/Adverbial)
TypeIndeclinable
Roottathā (अव्यय)
Formअव्ययम्; प्रकारवाचक (adverb: likewise)
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
anyāanother (female)
anyā:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootanya (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; सर्वनामसदृश-विशेषण/संज्ञा
mṛtyoḥof Death (Mṛtyu)
mṛtyoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्
bhāryāwife
bhāryā:
Karta (कर्ता/Subject complement)
TypeNoun
Rootbhāryā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
abhavanbecame/was
abhavan:
Kriyā (क्रिया/Verb)
TypeVerb
Rootbhū (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथम-पुरुषः, एकवचनम्; परस्मैपदम्
muneO sage
mune:
Sambodhana (सम्बोधन/Address)
TypeNoun
Rootmuni (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्
alakṣmīḥAlakṣmī (misfortune)
alakṣmīḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootalakṣmī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्
nāmaby name
nāma:
Sambandha (सम्बन्ध/Apposition marker)
TypeIndeclinable
Rootnāma (अव्यय)
Formनाम-निर्देशक-अव्ययम् (indeclinable indicating name: 'by name')
tasyāmin her/of her (in that woman)
tasyām:
Adhikaraṇa (अधिकरण/Location)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; सर्वनाम
caand
ca:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः
mṛtyoḥof Death
mṛtyoḥ:
Sambandha (सम्बन्ध/Genitive)
TypeNoun
Rootmṛtyu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी, एकवचनम्
putrāḥsons
putrāḥ:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootputra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा, बहुवचनम्
caturdaśafourteen
caturdaśa:
Visheshana (विशेषण/Number)
TypeAdjective
Rootcaturdaśa (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formअव्ययवत् संख्याशब्दः; (द्विगु-समासः: catur + daśa); अत्र विशेषणरूपेण (putrāḥ इति)
Frame dialogue tradition (sage-narration within Markandeya Purana); specific speaker not explicit in supplied excerpt
AdharmaMisfortune (Alakṣmī)Genealogical cosmologyTextual transmission (verse-number conflation)

FAQs

Adharmic forces are portrayed as sterile in a social-moral sense (no lawful household lineage), yet potent in disruption. Misfortune (Alakṣmī) is rooted in ruin (nirṛti) and death (mṛtyu), emphasizing that inauspiciousness is tied to decay and unethical drift.

Sarga/Pratisarga genealogical listing; additionally, it functions as a didactic catalogue explaining how adharma manifests in the world through named forces (alakṣmī and her agents).

‘Ūrdhvaretas’ here can symbolize forces that do not ‘create’ life but consume it—energies of depletion rather than generation. Alakṣmī represents the subtle principle of inauspicious entropy affecting mind, home, and polity.