Adhyaya 50 — Mind-Born Progeny, Svayambhuva Manu’s Lineage, and Brahmā’s Ordinance to Duḥsaha (Alakṣmī’s Retinue)
स चोक्तो वै पृथक् स्त्रीत्वं पुरुषत्वं तथाऽकरोत् ।
बिभेद पुरुषत्वञ्च दशधा चैकधा तु सः ॥
sa cokto vai pṛthak strītvaṃ puruṣatvaṃ tathākarot | bibheda puruṣatvaṃ ca daśadhā caikadhā tu saḥ ||
Assim instruído, ele de fato separou a feminilidade e a masculinidade. Depois dividiu a natureza masculina em dez partes, permanecendo uno sob outro aspecto.
Multiplicity can arise without loss of underlying unity. The verse encodes a Purāṇic principle: one reality expresses itself in many functional forms for sustaining the world.
Sarga shading into Vaṃśa: differentiation sets up the structural basis for later lineages and social/cosmic functions.
‘Tenfold’ often signals a complete set of functions (e.g., directions, senses, or administrative divisions in mythic language). The ‘onefold’ remainder hints that the source remains undivided despite emanations.