Previous Verse
Next Verse

Shloka 31

Adhyaya 2The Lineage of Garuda and the Birth of the Wise Birds: Kanka and Kandhara

तस्यां स जनयामास तार्क्षों नाम सुतां तदा ।

मुनिशापाग्निविप्लुष्टां वपुमप्सरसां वराम् ॥

तस्या नाम तदा चक्रे तार्क्षोमिति विहङ्गमः ॥

tasyāṃ sa janayāmāsa tārkṣoṃ nāma sutāṃ tadā |

muniśāpāgnivipluṣṭāṃ vapum apsarasāṃ varām |

tasyā nāma tadā cakre tārkṣom iti vihaṅgamaḥ ||

Então ele gerou nela uma filha chamada Tārkṣo. Ela era uma apsaras excelente, cujo corpo fora chamuscado pelo fogo da maldição de um sábio. E aquela ave lhe deu o nome de “Tārkṣo”.

तस्याम्in her
तस्याम्:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; अधिकरण
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
जनयामासbegot; produced
जनयामास:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट्-लकार (Periphrastic Perfect), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन; causative sense ‘caused to be born/begot’
तार्क्षीम्Tārkṣī (name)
तार्क्षीम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतार्क्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
नामnamed
नाम:
Viśeṣaṇa (विशेषणार्थ/नामनिर्देश)
TypeIndeclinable
Rootनाम (अव्यय)
Formअव्यय; नाम-निर्देशार्थक (quotative/‘by name’)
सुताम्a daughter
सुताम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसुत (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kālādhi karaṇa/Kriyāviśeṣaṇa (काल/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण (temporal adverb)
मुनिशापाग्निविप्लुष्टाम्scorched by a sage’s curse-fire
मुनिशापाग्निविप्लुष्टाम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootमुनि + शाप + अग्नि + विप्लुष्ट (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः (मुनिशापेन अग्निना वा विप्लुष्टा/दग्धा)
वपुम्body; form
वपुम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवपुस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
अप्सरसाम्of the Apsarases
अप्सरसाम्:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootअप्सरस् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
वराम्excellent; best
वराम्:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
तस्याःof her
तस्याः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
नामname
नाम:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
तदाthen
तदा:
Kālādhi karaṇa/Kriyāviśeṣaṇa (काल/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक क्रियाविशेषण
चक्रेmade; gave
चक्रे:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), आत्मनेपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन
तार्क्षी“Tārkṣī”
तार्क्षी:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतार्क्षी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (उद्धरणे अव्ययवत्), एकवचन; नामरूपेण
इतिthus
इति:
Sambandha (उद्धरणचिह्न)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-समाप्त्यर्थक (quotative)
विहङ्गमःthe bird (Garuḍa)
विहङ्गमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविहङ्गम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
Narratorial voice (genealogical narration; not Devi Mahatmya frame)

{ "primaryRasa": "adbhuta", "secondaryRasa": "karuna", "rasaIntensity": 0, "emotionalArcPosition": "", "moodDescriptors": [] }

GenealogyCurse (śāpa) and its effectsApsaras motifOrigins of names

FAQs

The verse underscores the Purāṇic idea that actions and ascetic power (here, a sage’s curse) have tangible consequences even for celestial beings; yet identity and social recognition continue through naming and lineage.

Primarily Vamśa (genealogy/lineages), with an implicit karmic-causal thread expressed through śāpa (curse) shaping embodied condition.

The ‘fire of the curse’ can be read symbolically as tapas/ṛṣi-śakti that refines or marks the subtle body; the apsaras-form suggests desire and allure, while the scorched body hints at the limitation and purification of sensuality under higher spiritual force.