Shloka 14
Draupadī-apaharaṇa-saṃdeśaḥ
Report of Draupadī’s Abduction and the Pāṇḍavas’ Pursuit
कुरुश्रेष्ठ) दानवोंका आवेश होनेपर भीष्म, द्रोण आदिकी अन्तरात्मापर भी उन दानवोंका ही अधिकार हो जायगा। उस दशामें युद्धमें स्नेहरहित हो प्रहार करते हुए वे लोग पुत्रों, भाइयों, पितृजनों, बान्धवों, शिष्यों, कुटुम्बीजनों, बालकों तथा बूढ़ोंको भी नहीं छोड़ेंगे ।। प्रहरिष्यन्ति विवशा: स्नेहमुत्सृज्य दूरत: । हृष्टा: पुरुषशार्टूला: कलुषीकृतमानसा: । अविज्ञानविमूढाश्चव दैवाच्च विधिनिर्मितात्,वे पुरुषसिंह भीष्म आदि वीर (दानवोंके आवेशके कारण) विवश होकर अज्ञानसे मोहित हो जायँगे। उनके मनमें मलिनता आ जायगी और वे स्नेहको दूर छोड़कर प्रसन्नतापूर्वक अस्त्र-शस्त्रोंद्वारा प्रहार करेंगे। इसमें विधिनिर्मित होनहार ही कारण है
prahariṣyanti vivaśāḥ sneham utsṛjya dūrataḥ | hṛṣṭāḥ puruṣaśārdūlāḥ kaluṣīkṛtamānasāḥ | avijñānavimūḍhāś ca daivāc ca vidhinirmitaḥ ||
Vaiśampāyana disse: “Ó melhor dos Kurus, quando o ímpeto dos Dānavas os dominar, até o íntimo de Bhīṣma, Droṇa e dos demais ficará sob seu poder. Nesse estado, atacarão na guerra sem afeição e não pouparão filhos, irmãos, pais, parentes, discípulos nem gente da casa — nem jovens nem velhos. Compelidos, esses tigres entre os homens lançarão o afeto para longe e golpearão de longe com armas, exultantes, porém com a mente maculada, iludidos pela ignorância. Lutarão como se fossem impelidos pelo próprio destino — um desfecho moldado pela fatalidade.”
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights how ignorance and inner impurity can eclipse dharma: when the mind is tainted and deluded, even great heroes may abandon natural affection and ethical restraint, acting as if compelled by fate.
Vaiśampāyana describes a grim wartime condition in which renowned warriors (such as Bhīṣma and Droṇa, per the surrounding context) become compelled and deluded, casting off affection and striking fiercely—presented as an outcome driven by destiny.