Shloka 13
सहदेव–सात्यकि संवादः
Sahadeva and Satyaki on resolve after failed conciliation
सात्यकिं च महावीर्य विराटं च सहात्मजम् । द्रपदं॑ च सहामात्य॑ धृष्टद्युम्नं च माधव,केशव! अपने शरीरमें मांस और रक्तका बोझ बढ़ानेवाला कौन ऐसा मनुष्य है, जो युद्धमें युधिष्ठि, भीमसेन, किसीसे पराजित न होनेवाले अर्जुन, सहदेव, बलराम, महापराक्रमी सात्यकि, पुत्रोंसहित विराट, मन्त्रियोंसहित द्रुपद, धृष्टद्युम्न, पराक्रमी काशिराज, चेदिनरेश धृष्टकेतु तथा आपका और मेरा सामना कर सके?
sātyakiṁ ca mahāvīryaṁ virāṭaṁ ca sahātmajam | drupadaṁ ca sahāmātyaṁ dhṛṣṭadyumnaṁ ca mādhava-keśava |
Disse Nakula: “E também Sātyaki, de grande poder; e Virāṭa com seus filhos; e Drupada com seus ministros; e Dhṛṣṭadyumna ainda — ó Mādhava, ó Keśava! Quem é o homem que, apenas aumentando em si o fardo de carne e sangue, poderia enfrentar a ti e a mim em batalha, quando Yudhiṣṭhira, Bhīmasena, o invencível Arjuna, Sahadeva, Balarāma, o poderoso Sātyaki, Virāṭa com seus filhos, Drupada com seus conselheiros, Dhṛṣṭadyumna, o valente rei de Kāśī e Dhṛṣṭaketu de Cedi estão ao nosso lado?”
नकुल उवाच
Educational Q&A
The verse uses a sharp ethical contrast: mere physical life (‘flesh and blood’) is worthless without discernment and righteous purpose. Nakula asserts that opposing a dharmically aligned coalition led by Kṛṣṇa and the Pāṇḍavas is not bravery but self-destructive folly.
In the Udyoga Parva’s war-preparation context, Nakula enumerates the principal allies on the Pāṇḍava side and, addressing Kṛṣṇa as Mādhava/Keśava, challenges the plausibility of any opponent daring to face such combined strength.