Shloka 24
अध्याय ३९: विदुरेण धृतराष्ट्राय नीत्युपदेशः
Timely Counsel, Association, and Kin-Duty
धृत्या शिक्षोदरं रक्षेत् पाणिपादं च चक्षुषा । चक्षु:श्रोत्रे च मनसा मनो वाचं च कर्मणा,शिश्व और उदरकी धैर्यसे रक्षा करे अर्थात् कामवेग और भूखकी ज्वालाको धैर्यपूर्वक सहे। इसी प्रकार हाथ-पैरकी नेत्रोंसे, नेत्र और कानोंकी मनसे तथा मन और वाणीकी सत्कर्मोंसे रक्षा करे
dhṛtyā śikṣodaraṁ rakṣet pāṇipādaṁ ca cakṣuṣā | cakṣuḥśrotre ca manasā mano vācaṁ ca karmaṇā ||
Vidura ensina o autogoverno por camadas de contenção: com paciência firme deve-se guardar o ímpeto do desejo e as exigências do ventre—suportando a onda da paixão e a chama da fome sem ceder. Do mesmo modo, devem-se conter mãos e pés por meio de um olhar vigilante; refrear olhos e ouvidos pelo discernimento da mente; e, por fim, proteger mente e fala comprometendo-se com a ação justa.
विदुर उवाच
Educational Q&A
A graded discipline of restraint: patience checks lust and hunger; vigilant sight regulates bodily actions; the mind governs the senses; and righteous action safeguards mind and speech—making each lower impulse accountable to a higher faculty.
In the Udyoga Parva’s counsel-setting, Vidura delivers nīti (ethical instruction), advising on inner governance and self-mastery as essential foundations for right conduct amid political and moral crisis.