Shloka 2
Saṃsāra-gahana-jñāna: Vidura’s Account of Embodiment, Bondage, and Dharmic Release (संसारगहन-ज्ञानम्)
विदुर उवाच जन्मप्रभृति भूतानां क्रिया सर्वोपलक्ष्यते । पूर्वमेवेह कलिले वसते किंचिदन्तरम्,विदुरजीने कहा--महाराज! जब गर्भाशयमें वीर्य और रजका संयोग होता है तभीसे जीवोंकी गर्भवृद्धिरूप सारी क्रिया शास्त्रके अनुसार देखी जाती हैं।- आरम्भमें जीव कलिल (वीर्य और रजके संयोग)-के रूपमें रहता है, फिर कुछ दिन बाद पाँचवाँ महीना बीतनेपर वह चैतन्यरूपसे प्रकट होकर पिण्डमें निवास करने लगता है। इसके बाद वह गर्भस्थ पिण्ड सर्वांगपूर्ण हो जाता है
vidura uvāca janmaprabhṛti bhūtānāṃ kriyā sarvopalakṣyate | pūrvam eveha kalile vasate kiñcid antaram ||
Vidura disse: “Maharaja! Desde o próprio início do nascimento, todo o processo dos seres corporificados pode ser discernido em suas etapas sucessivas. No começo, aqui no ventre, o ser vivente permanece por algum tempo no estado de ‘kalila’ (a massa inicial, indiferenciada), e só depois prossegue para uma manifestação ulterior.”
विदुर उवाच
Educational Q&A
Vidura points to the ordered, observable progression of embodied life from its earliest inception, implying that life and death follow natural stages; this perspective supports ethical steadiness and restraint amid grief.
In Strī Parva, Vidura addresses the king in a consolatory, instructive tone, introducing reflections on the nature of embodied existence and its stages to guide him toward composure and dharmic understanding after the devastation of war.