Previous Verse
Next Verse

Shloka 36

राष्ट्रगुप्ति-संग्रहः

Protection of the Realm and Principles of Revenue & Local Administration

उपेक्षिता हि नश्येयुगोंमिनो5रण्यवासिन: । तस्मात्‌ तेषु विशेषेण मृदुपूर्व समाचरेत्‌,यदि राजा वैश्योंके हानि-लाभकी परवा न करके उन्हें करभारसे विशेष कष्ट पहुँचाता है तो वे राज्य छोड़कर भाग जाते और वनमें जाकर रहने लगते हैं; अतः उनके प्रति विशेष कोमलताका बर्ताव करना चाहिये

upekṣitā hi naśyeyur grāmiṇo ’raṇyavāsinaḥ | tasmāt teṣu viśeṣeṇa mṛdupūrvaṃ samācaret |

Bhishma disse: “Se forem negligenciados, os camponeses—levados a viver como habitantes da floresta—perecerão ou abandonarão a vida assentada. Por isso, o rei deve tratá-los com cuidado especial, aproximando-se deles primeiro com brandura.”

उपेक्षिताneglected
उपेक्षिता:
Karta
TypeAdjective
Rootउपेक्षित (उप + ईक्ष्)
FormMasculine, Nominative, Plural
हिindeed/for
हि:
TypeIndeclinable
Rootहि
नश्येयुःwould perish/be ruined
नश्येयुः:
TypeVerb
Rootनश्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Plural, Parasmaipada
ग्रामिणःvillagers
ग्रामिणः:
Karta
TypeNoun
Rootग्रामिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
अरण्यवासिनःforest-dwellers
अरण्यवासिनः:
Karta
TypeNoun
Rootअरण्यवासिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
तस्मात्therefore/from that reason
तस्मात्:
TypeIndeclinable
Rootतस्मात् (तद्)
तेषुtowards/among them
तेषु:
Adhikarana
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine/Neuter, Locative, Plural
विशेषेणespecially
विशेषेण:
TypeIndeclinable
Rootविशेष
मृदुपूर्वम्with gentleness first; gently
मृदुपूर्वम्:
TypeIndeclinable
Rootमृदु + पूर्व
समाचरेत्should व्यवहार करे/act/conduct oneself
समाचरेत्:
TypeVerb
Rootसम् + आ + चर्
FormOptative (Vidhi-lin), 3rd, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhishma
K
king (rājā)
V
villagers/rural subjects (grāmiṇaḥ)
F
forest (araṇya)