उशनसः (शुक्रस्य) चरितम् — The Account of Uśanā (Śukra): Yoga, Grievance, and Pacification
यथाजञ्जनमयो वायु: पुनर्मान:शिलं रज: । अनुप्रविश्य तद्वर्णो दृश्यते रज्जयन् दिश:
yathāñjanamayo vāyuḥ punarmānaḥśilaṃ rajaḥ | anupraviśya tadvarṇo dṛśyate rajjayan diśaḥ ||
Bhishma explica com uma comparação vívida: “Assim como um vento carregado de escuridão, semelhante ao colírio, ao penetrar no pó vermelho-amarelo do realgar é visto tomar aquela mesma cor, tingindo as direções ao mover-se, assim também o eu—por natureza sem cor nem qualidade fixa—quando coberto pela ignorância tamásica e manchado pelos frutos da ação, parece assumir esses ‘matizes’, aceita as diversas propriedades das vidas encarnadas e vagueia pelos corpos de todos os seres.”
भीष्म उवाच
The self is intrinsically unqualified and unstained, but due to ignorance (tamas/avidyā) and the residual effects of karma, it appears to take on the qualities of the bodies it inhabits—much like wind seeming colored by the dust it passes through.
In Shanti Parva’s instruction, Bhishma is teaching about the mechanism of bondage: how the jīva, though essentially pure, seems to acquire ‘colors’ (attributes) through contact with ignorance and karmic results, thereby moving through various embodied states.