मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः
Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge
एष प्रवर्तको यज्ञो निवर्तकमथो शृणु । यथा निवर्तते कर्म जपतो ब्रह्मचारिण:,सत्य, अग्निहोत्र, एकान्तसेवन, ध्यान तपस्या, दम, क्षमा, अनसूया, मिताहार, विषयोंका संकोच, मितभाषण तथा शम--यह प्रवर्तक यज्ञ है। अब निवर्तक यज्ञका वर्णन सुनो; जिसके अनुसार जप करनेवाले ब्रह्मचारी साधकके सारे कर्म निवृत्त हो जाते हैं (अर्थात् उसे मोक्ष प्राप्त हो जाता है) युधिषछ्िर उवाच अनिवृत्तं परं यत्तदव्यक्तं ब्रह्मणि स्थितम् । तद्भूतो जापकः कस्मात् स शरीरमिहाविशेत्
bhīṣma uvāca |
eṣa pravartako yajño nivartakam atho śṛṇu |
yathā nivartate karma japato brahmacāriṇaḥ ||
yudhiṣṭhira uvāca |
anivṛttaṃ paraṃ yat tad avyaktaṃ brahmaṇi sthitam |
tad-bhūto jāpakaḥ kasmāt sa śarīram ihāviśet ||
Bhishma disse: “Este é o sacrifício ‘que põe em movimento’ (pravartaka-yajña); agora ouve o sacrifício ‘que recolhe’ (nivartaka-yajña), por cujo método cessam as ações do brahmacārin dedicado ao japa.” Yudhishthira disse: “Essa realidade suprema—não recolhida, não manifesta (avyakta) e estabelecida em Brahman—se o praticante de japa se torna um com Ela, por que entraria novamente num corpo aqui?”
भीष्म उवाच