Previous Verse
Next Verse

Shloka 12

मनुरुवाच — इन्द्रिय-मनः-ज्ञान-क्रमः

Manu on the hierarchy of senses, mind, and knowledge

एष प्रवर्तको यज्ञो निवर्तकमथो शृणु । यथा निवर्तते कर्म जपतो ब्रह्मचारिण:,सत्य, अग्निहोत्र, एकान्तसेवन, ध्यान तपस्या, दम, क्षमा, अनसूया, मिताहार, विषयोंका संकोच, मितभाषण तथा शम--यह प्रवर्तक यज्ञ है। अब निवर्तक यज्ञका वर्णन सुनो; जिसके अनुसार जप करनेवाले ब्रह्मचारी साधकके सारे कर्म निवृत्त हो जाते हैं (अर्थात्‌ उसे मोक्ष प्राप्त हो जाता है) युधिषछ्िर उवाच अनिवृत्तं परं यत्तदव्यक्तं ब्रह्मणि स्थितम्‌ । तद्भूतो जापकः कस्मात्‌ स शरीरमिहाविशेत्‌

bhīṣma uvāca |

eṣa pravartako yajño nivartakam atho śṛṇu |

yathā nivartate karma japato brahmacāriṇaḥ ||

yudhiṣṭhira uvāca |

anivṛttaṃ paraṃ yat tad avyaktaṃ brahmaṇi sthitam |

tad-bhūto jāpakaḥ kasmāt sa śarīram ihāviśet ||

Bhishma disse: “Este é o sacrifício ‘que põe em movimento’ (pravartaka-yajña); agora ouve o sacrifício ‘que recolhe’ (nivartaka-yajña), por cujo método cessam as ações do brahmacārin dedicado ao japa.” Yudhishthira disse: “Essa realidade suprema—não recolhida, não manifesta (avyakta) e estabelecida em Brahman—se o praticante de japa se torna um com Ela, por que entraria novamente num corpo aqui?”

एषःthis (one)
एषः:
Karta
TypePronoun
Rootएतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
प्रवर्तकःinitiator, promoter
प्रवर्तकः:
Karta
TypeNoun
Rootप्रवर्तक
FormMasculine, Nominative, Singular
यज्ञःsacrifice; (here) spiritual discipline
यज्ञः:
Karta
TypeNoun
Rootयज्ञ
FormMasculine, Nominative, Singular
निवर्तकम्that which causes cessation/withdrawal
निवर्तकम्:
Karma
TypeAdjective
Rootनिवर्तक
FormNeuter, Accusative, Singular
अथnow; then
अथ:
TypeIndeclinable
Rootअथ
शृणुhear (you)
शृणु:
TypeVerb
Rootश्रु
FormImperative, Second, Singular, Parasmaipada
यथाhow; in such a way that
यथा:
TypeIndeclinable
Rootयथा
निवर्ततेceases; turns back; is withdrawn
निवर्तते:
TypeVerb
Rootनि-√वृत्
FormPresent, Third, Singular, Atmanepada
कर्मaction; karma
कर्म:
Karta
TypeNoun
Rootकर्मन्
FormNeuter, Nominative, Singular
जपतःof (one) reciting; of the chanter
जपतः:
TypeNoun
Rootजपत्
FormMasculine, Genitive, Singular
ब्रह्मचारिणःof the brahmacārin (celibate student/ascetic)
ब्रह्मचारिणः:
TypeNoun
Rootब्रह्मचारिन्
FormMasculine, Genitive, Singular
युधिष्ठिरःYudhiṣṭhira
युधिष्ठिरः:
Karta
TypeNoun
Rootयुधिष्ठिर
FormMasculine, Nominative, Singular
उवाचsaid
उवाच:
TypeVerb
Root√वच्
FormPerfect, Third, Singular, Parasmaipada
अनिवृत्तम्not returned; not withdrawn
अनिवृत्तम्:
Karta
TypeAdjective
Rootअनिवृत्त
FormNeuter, Nominative, Singular
परम्supreme
परम्:
TypeAdjective
Rootपर
FormNeuter, Nominative, Singular
यत्which
यत्:
TypePronoun
Rootयद्
FormNeuter, Nominative, Singular
तत्that
तत्:
TypePronoun
Rootतद्
FormNeuter, Nominative, Singular
अव्यक्तम्unmanifest
अव्यक्तम्:
TypeAdjective
Rootअव्यक्त
FormNeuter, Nominative, Singular
ब्रह्मणिin Brahman
ब्रह्मणि:
Adhikarana
TypeNoun
Rootब्रह्मन्
FormNeuter, Locative, Singular
स्थितम्situated; abiding
स्थितम्:
TypeAdjective
Root√स्था
FormNeuter, Nominative, Singular
तद्भूतःhaving become that; being of that nature
तद्भूतः:
Karta
TypeAdjective
Rootतद्भूत
FormMasculine, Nominative, Singular
जापकःreciter; one who performs japa
जापकः:
Karta
TypeNoun
Rootजापक
FormMasculine, Nominative, Singular
कस्मात्from what cause? why?
कस्मात्:
Apadana
TypePronoun
Rootकिम्
FormNeuter, Ablative, Singular
सःhe
सः:
Karta
TypePronoun
Rootतद्
FormMasculine, Nominative, Singular
शरीरम्body
शरीरम्:
Karma
TypeNoun
Rootशरीर
FormNeuter, Accusative, Singular
इहhere
इह:
TypeIndeclinable
Rootइह
आविशेत्would enter
आविशेत्:
TypeVerb
Rootआ-√विश्
FormOptative, Third, Singular, Parasmaipada

भीष्म उवाच

B
Bhīṣma
Y
Yudhiṣṭhira
B
Brahman
B
brahmacārin (disciplined celibate practitioner)
J
jāpaka (japa practitioner)
Ś
śarīra (body)