Gadā-yuddhe Bhīma–Duryodhanayoḥ Tumulaḥ Saṃprahāraḥ
Mace-duel’s intense exchange
राहुश्नाग्रसदादित्यमपर्वणि विशाम्पते । चकम्पे च महाकम्पं पृथिवी सवनद्रुमा
sañjaya uvāca | rāhuḥ śnāgrasad ādityam aparvaṇi viśāmpate | cakampe ca mahākampaṃ pṛthivī savanadrumā ||
Disse Sañjaya: “Ó senhor dos povos, embora não fosse tempo de lua nova, Rāhu agarrou e engoliu o Sol. Então a terra—com suas florestas e árvores—estremeceu num tremor imenso.” Na narrativa da guerra, tais presságios cósmicos assinalam o colapso da ordem auspiciosa e prenunciam uma destruição grave, capaz de abalar o dharma, prestes a desencadear-se.
संजय उवाच
The verse uses an untimely eclipse and an earthquake as portents: when adharma and mass violence peak, the world is portrayed as losing its normal auspicious rhythms. It warns that unrighteous action in war brings not only human ruin but a sense of cosmic imbalance and inevitable consequence.
Sañjaya reports ominous signs to the king: Rāhu eclipses the Sun at an improper time, and the earth shakes violently with forests and trees. These are narrative signals that a catastrophic turn in the battle is imminent.