Shloka 19
उत्पातदर्शनम् — Portents and Kāla among the Vṛṣṇis
हार्दिक्य! तेरे सिवा दूसरा कौन ऐसा क्षत्रिय होगा जो अपने ऊपर आघात न होते हुए भी रातमें मुर्दोके समान अचेत पड़े हुए मनुष्योंकी हत्या करेगा। तूने जो अन्याय किया है उसे यदुवंशी कभी क्षमा नहीं करेंगे” ।। इत्युक्ते युयुधानेन पूजयामास तद्वच: । प्रद्युम्नो रथिनां श्रेष्ठो हार्दिक्यमवमन्य च,सात्यकिके ऐसा कहनेपर रथियोंमें श्रेष्ठ प्रद्युम्नने कृतवर्माका तिरस्कार करके सात्यकिके उपर्युक्त वचनकी प्रशंसा एवं अनुमोदन किया
vaiśampāyana uvāca | hārdikya! tvadṛte dvitīyaḥ ko nāma kṣatriyo bhaviṣyati yo 'nupahate 'pi svātmani rātrau mṛtavat pramattān acetān manuṣyān hanyāt? tvayā kṛtam anāyyaṃ yaduvaṃśyāḥ kadācana na kṣamiṣyanti || ity ukte yuyudhānena pūjayām āsa tad vacaḥ | pradyumno rathināṃ śreṣṭho hārdikyam avamanya ca sātyakivacanam anumodām āsa ||
Vaiśampāyana disse: “Ó Hārdikya (Kṛtavarman)! Além de ti, que outro kṣatriya poderia massacrar homens à noite—homens estendidos, sem sentidos, como mortos—quando ele próprio nem sequer foi atingido? A injustiça que cometeste jamais será perdoada pelos Yādavas.” Tendo Yuyudhāna (Sātyaki) falado assim, Pradyumna, o melhor entre os guerreiros de carro, louvou e confirmou tais palavras, enquanto desprezava Hārdikya.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The passage condemns killing helpless or unconscious people—especially by night—as a violation of kṣatriya-dharma. It frames such violence as ‘anyāya’ (injustice) that destroys honor and invites lasting communal resentment.
Sātyaki publicly denounces Kṛtavarman (Hārdikya) for a shameful night slaughter of defenseless men. Pradyumna, a leading chariot-warrior, endorses Sātyaki’s rebuke and treats Kṛtavarman with contempt, intensifying the Yādavas’ internal hostility.