“वीर! भीमसेन राजा हों। आज इतना अपमान हो जानेपर मुझे जीवित रहनेकी आवश्यकता नहीं है।' ऐसा कहकर राजा युधिष्ठिर सहसा पलंग छोड़कर वहाँसे नीचे कूद पड़े और वनमें जानेकी इच्छा करने लगे। तब भगवान् श्रीकृष्णने उनके चरणोंमें प्रणाम करके इस प्रकार कहा ।। राजन् विदितमेतद् वै यथा गाण्डीवधन्चन: । प्रतिज्ञा सत्यसंधस्य गाण्डीवं प्रति विश्रुता
rājan viditam etad vai yathā gāṇḍīvadhanvanaḥ | pratijñā satyasaṃdhasya gāṇḍīvaṃ prati viśrutā ||
Disse Sañjaya: O rei Yudhiṣṭhira, ferido pela humilhação, saltou de súbito do leito e, em desespero, quis retirar-se para a floresta, julgando não haver mais razão para viver. Então Bhagavān Śrī Kṛṣṇa prostrou-se aos seus pés e falou: “Ó rei, é bem conhecido como age o portador do Gāṇḍīva; o voto do que está ligado à verdade é célebre no que toca ao Gāṇḍīva.” O trecho enquadra uma crise do dharma—se o orgulho ferido deve levar à renúncia e à ruptura do dever—e a intervenção de Kṛṣṇa reconduz o monarca à firmeza, à contenção e ao dharma sob as pressões da guerra.
संजय उवाच
The passage highlights that decisions made from wounded pride and despair can derail dharma. Kṛṣṇa’s respectful intervention urges steadiness and ethical clarity: uphold rightful duty and evaluate vows and actions by truth and responsibility, not by momentary humiliation.
After a severe affront, Yudhiṣṭhira impulsively rises from his bed and wants to go to the forest, abandoning the war effort. Kṛṣṇa prostrates at his feet and begins to speak, invoking the well-known character of Arjuna—the Gāṇḍīva-bearer—whose famed vow-keeping becomes the pivot for Kṛṣṇa’s counsel.