Daiva–Puruṣakāra Discourse and the Elephant-Corps Engagement (भीमगजानीक-सम्भ्रान्ति)
नच तं ममृषे भीम: सिंहनादं महाहवे
sañjaya uvāca |
na ca taṃ mamṛṣe bhīmaḥ siṃhanādaṃ mahāhave |
bhīmasenaḥ sa mahāsamare bhānumataḥ sā garjanāṃ na sahasā soḍhum aśakat |
sa ca bhūyaḥ siṃhasyeva nādaṃ cakāra |
tasya nādena kaliṅgānāṃ sā viśālā vāhinī saṃtrastābhavat |
Disse Sañjaya: Naquela grande batalha, Bhīma não pôde suportar o bramido leonino de Bhānumān. Provocado, Bhīmasena ergueu um brado ainda mais poderoso, como o de um leão. À força do seu grito, o vasto exército dos kalingas foi tomado de alarme — mostrando que, na guerra, coragem e intimidação contendem tanto pelo espírito e pelo som quanto pelas armas.
संजय उवाच
The verse highlights a kshatriya battlefield ethic: courage is tested not only by weapons but by psychological force. Endurance, resolve, and the ability to inspire fearlessness in one’s own side (and fear in the enemy) are portrayed as decisive moral-psychological factors in war.
Bhānumān gives a powerful battle-roar. Bhima cannot tolerate it and responds with an even louder lion-like shout. Bhima’s roar frightens and unsettles the large Kalinga force.