Shloka 15
Bhīṣma-parva Adhyāya 16 — Saṃjaya’s Boon, Bhīṣma’s Protection, and the Dawn Arraying of Armies
शकुनि: सौबल: शल्य: सैन्धवो5थ जयद्रथ: । विन्दानुविन्दौ कैकेया: काम्बोजस्य सुदक्षिण:,सुबलपुत्र शकुनि, शल्य, स्विन्धुनरेश जयद्रथ, विन्द-अनुविन्द, केकयराजकुमार, काम्बोजराज सुदक्षिण, कलिंगराज श्रुतायुध, राजा जयत्सेन, कोशलनरेश बृहद्वधल तथा भोजवंशी कृतवर्मा--ये दस पुरुषसिंह शूरवीर क्षत्रिय एक-एक अक्षौहिणी सेनाके अधिनायक थे। इनकी भुजाएँ परिघोंके समान मोटी दिखायी देती थीं। इन सबने बड़े-बड़े यज्ञ किये थे और उनमें प्रचुर दक्षिणाएँ दी थीं
sañjaya uvāca |
śakuniḥ saubalaḥ śalyaḥ saindhavo 'tha jayadrathaḥ |
vindānuvindau kaikeyāḥ kāmbojasya sudakṣiṇaḥ ||
Disse Sañjaya: Śakuni, filho de Subala; Śalya; e Jayadratha, senhor do Sindhu; Vinda e Anuvinda, príncipes de Kekaya; e Sudakṣiṇa de Kāmboja—esses heróis kṣatriyas, célebres e afamados, foram contados entre os principais líderes do lado Kaurava. No enquadramento ético de Sañjaya, a enumeração mostra como vasto poder e linhagem celebrada se reuniram para uma guerra cuja retidão é contestada, intensificando a tragédia quando o dharma é tensionado por ambição e lealdade.
संजय उवाच
Educational Q&A
The verse functions as an ethical warning through narrative: even eminent, well-born, and powerful rulers can be drawn into adharma when loyalty and ambition override justice. The grandeur of names and titles contrasts with the moral peril of the war they support.
Sanjaya is enumerating prominent Kaurava-aligned kings and warriors—Shakuni, Shalya, Jayadratha, Vindā-Anuvindā, and Sudakshina—within a broader catalogue of commanders and forces assembled for the Kurukshetra battle.