Shloka 16
नरश्रेष्ठ युधिष्ठिरने जहाँ राजा धृतराष्ट्र दग्ध हुए थे, उस स्थानपर भी हरद्वारमें विधि- विधानके जाननेवाले विश्वासपात्र मनुष्योंको भेजा और वहीं उनके श्राद्धकर्म करनेकी आज्ञा दी। फिर उन भूपालने उन पुरुषोंको दानमें देनेयोग्य नाना प्रकारकी वस्तुएँ अर्पित कीं ।। द्वादशेडहनि तेभ्य: स कृतशौचो नराधिप: । ददौ श्राद्धानि विधिवद् दक्षिणावन्ति पाण्डव:,शौच-सम्पादनके लिये दशाह आदि कर्म कर लेनेके पश्चात् पाण्डुनन्दन राजा युधिष्ठिरने बारहवें दिन धृतराष्ट्र आदिके उद्देश्यसे विधिवत् श्राद्ध किया तथा जन श्राद्धोंमें ब्राह्मणोंको पर्याप्त दक्षिणाएँ दीं
dvādaśe 'hani tebhyaḥ sa kṛtaśauco narādhipaḥ | dadau śrāddhāni vidhivad dakṣiṇāvanti pāṇḍavaḥ ||
Depois de concluir os ritos prescritos de purificação—como as observâncias de dez dias—o rei Yudhiṣṭhira, o Pāṇḍava, realizou devidamente as cerimônias de śrāddha no décimo segundo dia em honra de Dhṛtarāṣṭra e dos demais. Nesses ritos aos ancestrais, concedeu também aos brâmanes abundante dakṣiṇā, afirmando que, mesmo em meio ao luto e à convulsão política, o dharma se sustenta pelo correto dever funerário, pela gratidão e pela generosidade respeitosa.
वैशम्पायन उवाच
Educational Q&A
The verse highlights dharma expressed as steadfast performance of obligatory rites: after observing ritual purity requirements, a righteous king honors the departed through properly conducted śrāddha and through generous dakṣiṇā. Ethical kingship is shown not only in governance but in faithful adherence to sacred duty, gratitude, and respectful giving.
Following the deaths of Dhṛtarāṣṭra and others, Yudhiṣṭhira completes the required purification period and, on the twelfth day, arranges and performs the śrāddha ceremonies. He ensures the rites are done according to prescription and provides substantial gifts/fees to the Brahmins involved.