Previous Verse
Next Verse

Shloka 33

अनुशासनपर्व अध्याय ९३ — तपस्, सदोपवास, विघसाशन, अतिथिप्रियता

Austerity, regulated fasting, residual-eating, and hospitality

यतयो मोक्षधर्मज्ञा योगा: सुचरितव्रता: । (पाज्चरात्रविदो मुख्यास्तथा भागवता: परे | वैखानसा: कुलश्रेष्ठा वैदिकाचारचारिण: ।।

bhīṣma uvāca | yatayo mokṣadharmajñā yogāḥ sucaritavratāḥ | pāñcarātravido mukhyās tathā bhāgavatāḥ pare | vaikhānasāḥ kulaśreṣṭhā vaidikācāracāriṇaḥ || ye cetihāsaṃ prayatāḥ śrāvayanti dvijottamān |

Bhīṣma disse: Os ascetas (yatī) que conhecem o dharma da libertação (mokṣa-dharma)—iogues de votos bem observados—, os mais eminentes entre os conhecedores da tradição Pāñcarātra e os mais altos devotos de Bhagavān; os ilustres praticantes vaikhānasa, os melhores de suas linhagens, que vivem segundo a conduta védica—tais homens disciplinados, zelosos do dever sagrado, recitam o Itihāsa aos mais excelentes dentre os duas-vezes-nascidos. A passagem louva brâmanes eruditos e autocontrolados e especialistas devocionais e rituais cuja aprendizagem, votos e prática fiel os tornam exemplos purificadores para a sociedade e dignos transmissores da história sagrada e do dharma.

यतयःascetics
यतयः:
Karta
TypeNoun
Rootयति
FormMasculine, Nominative, Plural
मोक्षधर्मज्ञाःknowers of the dharma of liberation
मोक्षधर्मज्ञाः:
Karta
TypeAdjective
Rootमोक्षधर्मज्ञ
FormMasculine, Nominative, Plural
योगाःyogins
योगाः:
Karta
TypeNoun
Rootयोगिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
सुचरितव्रताःwhose vows are well-observed
सुचरितव्रताः:
Karta
TypeAdjective
Rootसुचरितव्रत
FormMasculine, Nominative, Plural
पाञ्चरात्रविदःknowers of the Pāñcarātra (tradition)
पाञ्चरात्रविदः:
Karta
TypeNoun
Rootपाञ्चरात्रविद्
FormMasculine, Nominative, Plural
मुख्याःchief, foremost
मुख्याः:
Karta
TypeAdjective
Rootमुख्य
FormMasculine, Nominative, Plural
तथाand likewise
तथा:
TypeIndeclinable
Rootतथा
भागवताःBhāgavatas (devotees of Bhagavān)
भागवताः:
Karta
TypeNoun
Rootभागवत
FormMasculine, Nominative, Plural
परेsupreme, excellent
परे:
Karta
TypeAdjective
Rootपर
FormMasculine, Nominative, Plural
वैखानसाःVaikhānasas (followers of Vaikhānasa tradition)
वैखानसाः:
Karta
TypeNoun
Rootवैखानस
FormMasculine, Nominative, Plural
कुलश्रेष्ठाःbest in lineage
कुलश्रेष्ठाः:
Karta
TypeAdjective
Rootकुलश्रेष्ठ
FormMasculine, Nominative, Plural
वैदिकाचारचारिणःpractitioners of Vedic conduct
वैदिकाचारचारिणः:
Karta
TypeNoun
Rootवैदिकाचारचारिन्
FormMasculine, Nominative, Plural
येwho
ये:
Karta
TypePronoun
Rootयद्
FormMasculine, Nominative, Plural
and
:
TypeIndeclinable
Root
इतिहासम्itihāsa, sacred history
इतिहासम्:
Karma
TypeNoun
Rootइतिहास
FormMasculine, Accusative, Singular
प्रयताःself-restrained, disciplined
प्रयताः:
Karta
TypeAdjective
Rootप्रयत
FormMasculine, Nominative, Plural
श्रावयन्तिcause to hear, recite to
श्रावयन्ति:
TypeVerb
Rootश्रु (causative: श्रावयति)
FormPresent, Third, Plural, Parasmaipada
द्विजोत्तमान्the best of the twice-born (Brahmins)
द्विजोत्तमान्:
Karma
TypeNoun
Rootद्विजोत्तम
FormMasculine, Accusative, Plural

भीष्म उवाच

B
Bhishma
I
Itihasa (sacred history)
D
Dvijottama (eminent twice-born/Brahmins)
P
Pancaratra tradition
B
Bhagavata (devotees of Bhagavan)
V
Vaikhanasa tradition

Educational Q&A

The verse elevates disciplined ascetics and learned devotees—those grounded in mokṣa-dharma, vows, Vedic conduct, and recognized Vaiṣṇava traditions—as ideal transmitters of Itihāsa and dharma. Their self-restraint and faithful practice are presented as socially purifying and ethically authoritative.

Bhishma, instructing on dharma in the Anushasana Parva, lists exemplary categories of religious specialists (yogins, Pāñcarātra knowers, Bhāgavatas, Vaikhānasas, Vedic practitioners) and describes them as earnest reciters/teachers who make sacred history heard by eminent Brahmins.