Shloka 9
Vipulopākhyāna—Ruci-rakṣā and Śakra’s Māyā (विपुलोपाख्यानम्—रुचिरक्षणं शक्रमाया च)
यस्मिन्नेतानि दृश्यन्ते न चाकार्याणि भारत । स्वभावतो निविष्टानि तत्पात्रं मानमरहति,भारत! क्रोधका अभाव, सत्य-भाषण, अहिंसा, इन्द्रियसंयम, सरलता, द्रोहहीनता, अभिमानशूनन््यता, लज्जा, सहनशीलता, दम और मनोनिग्रह--ये गुण जिनमें स्वभावतः दिखायी दें और धर्मविरुद्ध कार्य दृष्टिगोचर न हों, वे ही दानके उत्तम पात्र और सम्मानके अधिकारी हैं
bhīṣma uvāca | yasminn etāni dṛśyante na cākāryāṇi bhārata | svabhāvato niviṣṭāni tat pātraṃ mānam arhati bhārata || krodhābhāvaḥ satyabhāṣaṇam ahiṃsā indriyasaṃyamaḥ saralatā drohahīnatā abhimānaśūnyatā lajjā sahiṣṇutā damaḥ manonigrahaś ca |
Bhīṣma disse: “Ó Bharata, aquele em quem essas virtudes são vistas e em quem não se observa conduta injusta—virtudes naturalmente estabelecidas em seu caráter—esse é um destinatário digno e merece honra. As virtudes são: ausência de ira, fala verdadeira, não-violência, contenção dos sentidos, retidão, ausência de malícia, ausência de orgulho, modéstia, tolerância, autocontrole e domínio da mente.”
भीष्म उवाच
Educational Q&A
Charity and honor should be directed toward those whose virtues are naturally rooted in character and whose conduct shows no unrighteousness—especially truthfulness, non-violence, restraint, simplicity, humility, modesty, forbearance, and mental discipline.
In Bhishma’s instruction to Yudhishthira in the Anushasana Parva, he defines the marks of an ideal recipient of gifts (pātra) and explains that ethical character—not status alone—determines who deserves respect and support.