ईशान: प्राणद: प्राणो ज्येष्ठ: श्रेष्ठ: प्रजापति: । हिरण्यगर्भो भूगर्भो माधवों मधुसूदन:
īśānaḥ prāṇadaḥ prāṇo jyeṣṭhaḥ śreṣṭhaḥ prajāpatiḥ | hiraṇyagarbho bhūgarbho mādhavo madhusūdanaḥ ||
Disse Bhīṣma: Ele é Īśāna, o Senhor soberano que governa todos os seres; o doador do sopro vital e o próprio sopro. Como causa primordial, é o mais antigo; como excelência suprema, é o melhor. Ele é Prajāpati, Senhor das criaturas. Ele é Hiraṇyagarbha, que permeia o ovo cósmico dourado como fonte da criação; e Bhūgarbha, aquele que sustém a terra em seu seio. Ele é Mādhava, consorte de Lakṣmī, e Madhusūdana, o matador do demônio Madhu.
भीष्म उवाच
The verse teaches devotion grounded in understanding: the Divine is praised as ruler, life-giver, primal cause, cosmic source, world-supporter, and destroyer of evil. Remembering such names cultivates humility (dependence on the life-giver), ethical steadiness (aligning with the supreme), and trust in divine protection.
In Anuśāsana Parva, Bhīṣma instructs and uplifts by reciting and explaining divine epithets. Here he continues a sequence of names (commonly associated with Viṣṇu/Kṛṣṇa) that describe the Lord’s sovereignty, creative pervasion, sustaining power, and heroic destruction of demonic forces.