Shloka 18
Śrī Kāmākṣī–Mahātripurasundarī: Immanence of Śakti and Cosmic Administration
Lalitopākhyāna
Devanagari script
तथा कृतवतीशानी भर्तुराज्ञानुवर्तिनी / चिरेण तपसा क्लिष्टामनन्यहृदयां शिवाम्
Transliteration
tathā kṛtavatīśānī bharturājñānuvartinī / cireṇa tapasā kliṣṭāmananyahṛdayāṃ śivām
Translation
Assim fez Īśānī, obedecendo à ordem do esposo. Por longo tempo, afligida pela austeridade, manteve o coração sem divisão, firme em Śiva.
Word by Word
तथाthus
तथा:
Prakara (प्रकार/Mode)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय, प्रकारवाचक (manner adverb)
कृतवतीhaving done (so)
कृतवती:
Karta (कर्ता; participle agreeing with subject)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formक्तवतु-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past active participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘having done’
ईशानीĪśānī (Pārvatī)
ईशानी:
Karta (कर्ता/Subject)
TypeNoun
Rootईशानी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
भर्तुःof (her) husband
भर्तुः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभर्तृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
आज्ञा-अनुवर्तिनीobedient to (his) command
आज्ञा-अनुवर्तिनी:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootआज्ञा (प्रातिपदिक) + अनुवर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समास (आज्ञाम् अनुवर्तते इति); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ईशानी इति विशेषणम्
चिरेणafter a long time
चिरेण:
Kala-adhikarana (काल-अधिकरण)
TypeNoun
Rootचिर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (Neuter), तृतीया-विभक्ति (Instrumental/3rd), एकवचन; काल-परिमाणे (after a long time)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण/Instrument)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
क्लिष्टाम्afflicted/worn out
क्लिष्टाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootक्लिश् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (Past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शिवाम् इति विशेषणम्
अनन्य-हृदयाम्whose heart is devoted to none else
अनन्य-हृदयाम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनन्य (प्रातिपदिक) + हृदय (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि-समास (अनन्यं हृदयं यस्याः सा); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; शिवाम् इति विशेषणम्
शिवाम्Śivā (the Goddess)
शिवाम्:
Karma (कर्म/Described object)
TypeNoun
Rootशिवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (कथन/वर्णन-वाक्ये) कर्मपदवत् वर्ण्य-वस्तु