Shloka 73
Pratisarga-pravartana (How Re-Creation Proceeds) / पुनःसर्ग-प्रवर्तन
Devanagari script
तं देवदेवं जननं जनानां यज्ञात्मकं सत्यलोकप्रतिष्ठम् / वरं वराणां वरदं महेश्वरं ब्रह्माणमादिं प्रयतो नमस्ये
Transliteration
taṃ devadevaṃ jananaṃ janānāṃ yajñātmakaṃ satyalokapratiṣṭham / varaṃ varāṇāṃ varadaṃ maheśvaraṃ brahmāṇamādiṃ prayato namasye
Translation
Com devoção eu me prostro diante do Deva dos devas, gerador dos seres, de essência sacrificial, firmemente estabelecido em Satyaloka; o melhor entre os melhores, doador de bênçãos, o grande Senhor: Brahmā primordial.
Word by Word
tamhim
tam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया (2nd), एकवचन
devadevamgod of gods
devadevam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootdeva + deva (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (‘of gods’ + ‘god’)
jananamprogenitor/source
jananam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootjanana (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; apposition
janānāmof beings/people
janānām:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootjana (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी (6th), बहुवचन
yajñātmakamwhose essence is sacrifice
yajñātmakam:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootyajña + ātmaka (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष (‘having the nature of sacrifice’)
satyalokapratiṣṭhamestablished in Satyaloka
satyalokapratiṣṭham:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsatya-loka + pratiṣṭha (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; सप्तमी/षष्ठी-तत्पुरुषार्थ (‘established in Satyaloka’/‘having Satyaloka as foundation’)
varamthe best/excellent one
varam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; apposition
varāṇāmof the best/boons
varāṇām:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी, बहुवचन
varadamgiver of boons
varadam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootvara + da (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (‘giver of boons’)
maheśvaramthe great Lord
maheśvaram:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootmahā + īśvara (प्रातिपदिक-समास)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (‘great lord’)
brahmāṇamBrahmā
brahmāṇam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrahman (प्रातिपदिक; ब्रह्मन्)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन (ब्रह्माणम्)
ādimthe primordial/first
ādim:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootādi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया, एकवचन; विशेषण
prayataḥbeing devoted/with effort
prayataḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootpra-yata (कृदन्त-प्रातिपदिक; √yam (यम्) + kta)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) — ‘disciplined/with effort’ (adverbial to speaker)
namasyeI bow to
namasye:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Root√nam (नम्)
Formलट् (Present), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष (1st), एकवचन